November 4, 2008

A quote from "Franny and Zooey"

రాత్రి "ఫ్రానీ అండ్‌ జోయీ'' పూర్తి చేసాను. ఇంకా పుస్తకం తల్లోనే గింగిరాలు తిరుగుతోంది. మత్తు దిగాక మళ్ళా ఎప్పుడైనా పరిచయం చేస్తాను. కొన్నిసార్లు అసలీ పుస్తకాల్ని పరిచయం చేసే కార్యక్రమమే చాలా నిష్పలంగా అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఒక పుస్తకాన్ని ఆ పుస్తకం కన్నా గొప్పగా ఎవరు పరిచయం చేయగలరు? కొన్నాళ్ళ క్రితం నా కిష్టమైన కథల్లో ఒకటైన మధురాంతకం రాజారాం కథ "కమ్మ తెమ్మెర''ని పరిచయం చేద్దామనుకున్నాను. ఎంత ప్రయత్నించినా ఏవో అకడెమిక్‌ పరిశీలనల్లాంటివే నమోదు చేయగలిగాను గానీ కథలోని మేజిక్‌ మాత్రం బయటకు లాగలేకపోయాను. పైగా రాయకూడనిదేదో రాసి చదవగోరే వాళ్ళకు ఆ కథను దూరం చేస్తానేమో అనిపించింది కూడా. కథంతా ఇక్కడ రాస్తే తప్ప దాన్ని సమర్థవంతంగా పరిచయం చేయలేననిపించింది. ఆ ప్రయత్నం మానుకున్నాను. ఇప్పుడు శాలింజర్‌ని, అతని పుస్తకాల్ని పరిచయం చేయాలన్నా ఇదే ఇబ్బంది. శాలింజర్‌ని ఎందుకు చదవాలో క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, శాలింజర్‌ని అతని వచనం కోసం చదవాలి. అతని వచనం దేన్నీ వదలదు, పాత్రల్లో ప్రతీ చిన్న కదలికను, ప్రతీ పరాకు భంగిమను, వాళ్ళ పెదవి కొసల చిర్నవ్వుల్నీ, రెప్పపాటులో మాయమయ్యే నొసటి చిట్లింపుల్నీ, అన్నింటినీ ఒడుపైన పదాల్తో పట్టేసుకుంటుంది. అయితే కొన్నిసార్లు, చాలా కొన్నిసార్లు, ఈ పదాల పోహళింపు మరీ గాఢమైపోయి దృశ్యం మరుగున పడిపోయే సందర్భాలూ లేకపోలేదు. కాని ఎక్కడా అభాసుపాలు కాకుండా ఏదో దాన్ని రక్షిస్తుంది. బహుశా ప్రేమేమో. నిజం! ప్రేమే. అతను తన రచన పట్ల చూపిస్తున్న ప్రేమ, రాయడం అన్న వ్యాసంగం పట్ల అతను చూపిస్తున్న మమకారం, అందులో అతను పొందుతున్న ఆనందం మనకూ కలుగుతాయి. మనమూ దాన్ని ప్రేమించకుండా ఉండలేం. అంతేకాదు, అతని వాక్యాలు కేవలం దృశ్యాన్ని నిర్మించి ఇచ్చేవి కావు; పనిలో పనిగా పాత్ర స్వభావాన్నీ మనకు పట్టిచ్చేస్తాయి. — హ్హు! ఇక్కడ నేనేం మాట్లాడతున్నానో నాకే అర్థం కావడం లేదు, అందుకే అన్నాను ఈ పరిచయాలు నిష్పలమని. దీనికి బదులు ఇంచక్కా ఓ పేరాడు వచనం మొహాన పడేస్తే చదివేవాళ్ళు చదువుకుంటారు కదా! ఈ పేరా చదవండి. ఇక్కడ జోయీ బాత్రూంలో అద్దం ముందు నిలబడి గెడ్డం గీసుకుంటున్నాడు:

At the moment, Zooey had just finished squeezing lather cream onto the end of a shaving brush. He put the tube of lather, without re-capping it, somewhere into the enamel background, out of his way. He passed the flat of his hand squeakily back and forth over the face of the medicine-cabinet mirror, wiping away most of the mist. Then he began to lather his face. His lathering technique was very much out of the ordinary, although identical in spirit with his actual shaving technique. That is, although he looked into the mirror while he lathered, he didn't watch where his brush was moving but, instead, looked directly into his own eyes, as though his eyes were neutral territory, a no man's land in a private war against narcissism he had been fighting since he was seven or eight years old. By now, when he was twenty-five, the little stratagem may well have been mostly reflexive, just as a veteran baseball player, at the plate, will tap his spikes with his bat whether he needs to or not. Nonetheless, a few minutes earlier, when he had combed his hair, he had done so with the very minimum amount of help from the mirror. And before that he had managed to dry himself in front of a full-length mirror without so much as glancing into it.

—చదివిన వాళ్ళకి అర్థమయ్యే ఉంటుంది. ". . . as though his eyes were neutral territory, a no man's land in a private war against narcissism he had been fighting since he was seven or eight years old.'' ఈ వాక్యంతో పాత్ర గురించి ఎంత సూక్షంగా చెప్తున్నాడో కదా. ఇలాంటి పటిమ ఉన్న వాక్యాలతో నిండిన వచనం నాకు కవిత్వం కూడా ఇవ్వలేని కిక్‌ ఇస్తుంది. బహుశా, ముందే ఎక్కడో చెప్పినట్టు, నేను అల్పసంతోషిని.

శాలింజర్‌ నవ్విస్తాడు కూడా. ఆ హాస్యంలో కాస్త ముళ్ళపూడి శైలి కనిపిస్తుంది: మామూలు విషయాన్ని బడాయి పదాలతో సజాయించి చెప్పటం; మరికాస్త, శాలింజర్‌కు మాత్రమే ప్రత్యేకమైన శైలి కనిపిస్తుంది: పసి పిల్లల్ని వాళ్ళకు తెలియకుండా గమనిస్తుంటే మనకు భలే నవ్వొస్తుంది కదా. శాలింజర్‌ ఏంటంటే, తన పాత్రలన్నింటిలోనూ ఇలా పసితనమే చూస్తాడు. ఒక్కోసారి ఆ పాత్రల్లో పసితనం మనకు నవ్వు తెప్పిస్తే, ఒక్కోసారి మనలోనే ఆ పసివాళ్ళని చూసి నవ్వుకుంటాం. మొత్తానికి నవ్వుతాం. శాలింజర్‌ పుస్తకాన్ని పెదవులు ఒక్కసారి కూడా విచ్చుకోకుండా ఎవడైనా పూర్తి చేసేడంటే, వాణ్ణి పొలంగట్టునున్న తుమ్మ కంపతో పోల్చవచ్చు. శాలింజర్‌ హాస్యపు శైలికి ఈ పుస్తకం అంకితం పేజీ ఓ ఉదాహరణగా ఇస్తున్నాను. తన ఎడిటర్‌ విలియం షాన్‌కి పుస్తకం అంకితం ఇస్తూ ఇలా రాస్తాడు:

As nearly as possible in the spirit of Matthew Salinger, age one, urging a luncheon companion to accept a cool lima bean, I urge my editor, mentor and (heaven help him) closest friend, William Shawn, genius domus of The New Yorker, lover of the long shot, protector of the unprolific, defender of the hopelessly flamboyant, most unreasonably modest of born great artist editors, to accept this pretty skimpy-looking book.

సరే, ఏదో కోట్‌ ఇస్తానని మళ్ళా ఇదంతా ఎందుకు చెప్తున్నాను. విషయానికొచ్చేస్తాను. ఈ కోట్‌ పుస్తకం చివర్లో వస్తుంది. ఎందుకో నాకు గట్టిగా తగిలింది. సందర్భం ఏమిటంటే, తన చుట్టూ ఉన్న philistine ప్రపంచంతో వేగలేక తనకిష్టమైన రంగస్థల నటనకు స్వస్తి చెప్పి ఇంటికి వచ్చేస్తుంది ఫ్రానీ. అంతేకాదు, పెద్ద ఆధ్యాత్మిక సంఘర్షణలో పడి కుమిలిపోతూంటుంది కూడా. అప్పుడామె అన్నయ్య జోయీ ఆమెకీ సలహా ఇస్తాడు:

"[. . .] But the thing is, you raved and you bitched when you came home about the stupidity of audiences. The goddam 'unskilled laughter' coming from the fifth row. And that's right, that's right—God knows it's depressing. I'm not saying it isn't. But that's none of your business, really. That's none of your business, Franny. An artist's only concern is to shoot for some kind of perfection, and on his own terms, not anyone else's. You have no right to think about those things, I swear to you. Not in any real sense, anyway. You know what I mean?"

శాలింజర్‌ రచనల లక్ష్యాన్ని కూడా మనం ఈ వాక్యంలో చదువుకోవచ్చు. శాలింజర్‌ని చదవాలన్నా కూడా అతను నిర్దేశించిన షరతుల్ని అంగీకరించే చదవాలి. లేదంటే, అతని జోలికి వెళ్ళ కూడదు.
.

0 స్పందనలు:

మీ మాట...