May 26, 2009

"అనుక్షణికం" నచ్చని విధం

అవుటాఫ్ ది బ్లూ "అనుక్షణికం" మొదలు పెట్టాను. "హిమజ్వాల" తరువాత ఇంకెప్పుడూ వడ్డెర జోలికి వెళ్ళి నడ్డి మీద వడ్డింపులు పుచ్చుకోకూడదనుకున్నాను గానీ, అంతర్జాలంలో అక్కడక్కడా ఈ పుస్తకాన్ని గురించిన హడావిడి చూసాక మళ్ళీ కాస్త మనసు లాగింది. మొదటి అధ్యాయంలో శ్రీపతి పాత్ర పరిచయం వరకూ బానే నడిచింది. ఉస్మానియా కళాశాల వర్ణన అయితే—కనీసం చదివేటప్పుడు కథని మనోఫలకంపై మరింత స్పష్టంగా ఊహించుకునేందుకు వీలుగానైనా—వచ్చే ఆదివారం ఓసారి కళాశాలకి వెళ్ళి చూడాలనిపించేంత బాగుంది. రచయిత, శ్రీపతి ముసుగులో, స్వప్నరాగలీనకు మానవాతీతమైన మార్దవాన్ని ప్రసాదించబూనడమూ ఎలాగో భరించేశాను. (మచ్చుకి, "షి ఈజ్ టూ సబ్‌లైమ్ టు బి డ్రాగ్డ్ ఇంటూ దిస్ రెచెడ్ బిజినెస్" అనేదో అంటాడు శ్రీపతి ఓ చోట; "అంతుందా" అనుకున్నాన్నేను.) స్త్రీ అవయువాల వర్ణనకు ప్రబంధకాలపు తుప్పుపట్టిన పదాల జోలికి పోకుండా బొడ్డుకి సింపిల్‌గా బొడ్డు అనీ, చనుగుబ్బల్ని ఎంచక్కా చనుగుబ్బలే అనీ వాడడం హాయిగా వుంది. కొన్ని క్రియలకు వుండే అనవసరమైన సాగదీతలు కత్తిరించి, చిర్నవ్వు నవ్వడాన్ని "చిర్నవ్వి" అనీ, స్నానం చేయడాన్ని "స్నానించి" అనీ క్లుప్తీకరించడమూ బానే అనిపించింది. మరైతే సమస్య ఎక్కడ? చదివినంత సేపూ ఏదో కొడుతూనే వుంది. "ఇంకో పది పేజీలు గడిస్తే చాలు, పుస్తకాన్ని పక్కన పెట్టేస్తావు చూడు నువ్వు; పందెమా?" అని అంతరాత్మ అనుక్షణం బెదిరిస్తూనే వుంది.

అసలు రచయిత అవుట్‌లుక్‌తోనే—అంటే అతను చుట్టూ ప్రపంచాన్ని స్వీకరించే విధానంతోనే—జీవితం పట్ల అతని దృక్పథంతోనే—నాకు ఎక్కడో ఇబ్బంది వున్నదనుకుంటా. అదేమిటన్నది యింకా స్పష్టం కాలేదు. బహుశా ఈ పుస్తకాన్ని ముగించగలిగితే స్పష్టమవుతుంది. అసలు దీన్ని ముగించడమంటూ జరిగితే, ఆ ప్రయాసకు తోడ్పడగలిగేది, అరవై-డెబ్భై దశకాల పట్ల నాకున్న గమ్మత్తు నోస్టాల్జియా మాత్రమే.

పాత్రలతో మరో ఇబ్బంది. నేను ఇప్పటివరకూ చదివిన మూడు అధ్యాయాల్లోనూ పాత్రలు పుట్టలోంచి చీమల్లా ఒకదాంతర్వాతొకటి పుట్టుకొస్తూనే వున్నాయి. గుర్తు పెట్టుకొనేందుకు ఓపికను మించిన ఏకాగ్రత కేటాయించాల్సి వస్తుంది. పైగా పాత్రల వర్ణన వరకూ బానే వుంది; కానీ పాత్రల పుట్టుపూర్వోత్తరాలు వాళ్ళ కులాలు, తండ్రుల పేర్లు, తండ్రుల ఉద్యోగ ఉపాధులు ఆర్థిక స్థితిగతులతో సహా చెప్పడం అవసరమా అనిపించింది. రచయిత కేవలం పాఠకునిలో వాస్తవికతా భ్రమను సాధించడానికి ఇలా ఇబ్బడిబుబ్బడిగా వివరాలు ధారపోస్తున్నాడా; లేక ప్రస్తుతానికి వూళ్ళూ, పేర్లూ, ఉద్యోగాలుగా మాత్రమే వున్న ఈ కార్డ్‌బోర్డు తండ్రి పాత్రలన్నీ దరిమిలా ఎక్కడైనా సందర్భానుసారం చైతన్యాన్ని సంతరించుకుంటాయా అన్నది అర్థం కావడం లేదు. కేవలం వాస్తవికతను ప్రతిఫలింపజేయడానికే ఇన్ని నిర్జీవ వివరాల్ని కుప్పపోయవలసి వస్తే అది రచయిత అశక్తతకు తార్కాణం అంటాడు విమర్శకుడు జేమ్స్‌వుడ్. దాదాపుగా దీనికే అతను "హిస్టీరికల్ రియలిజం" అని ఓ పేరు కూడా పెట్టాడు. అయితే, అతను ఉదహరించిన రచయితలందరూ పాత్రల్ని వాస్తవికంగా సృజించే సామర్థ్యం లేక, దాన్ని కప్పిపుచ్చుకునేందుకు, తమ రచనల్లో ఇలాంటి డొల్ల వివరాల్ని ధారాళంగా వెదజల్లి దానికి మేజిక్ రియలిజం అంటూ వల్లకాడంటూ రకరకాల ముసుగులు తొడిగి తప్పించుకుంటారు. చండీదాస్ విషయంలో మాత్రం ఈ వివరాల ధారపోత కథకో వాస్తవిక వాతావరణాన్ని కల్పించడానికే అన్నట్టు వుంది. అయితే ఈ కార్డ్‌బోర్డు పాత్రల వెల్లువతో రచనలో గాఢత పలచబడిపోతుంది. "పసలపూడి కథలు"లోనూ ఇలాగే వాతావరణ కల్పన కోసం అవసరానికి మించి కుప్పపోసిన అడ్డగోలు వివరాలు చిర్రెత్తించాయి.

ఇవన్నీ వదిలేస్తే ఇప్పటివరకూ చదివినంతలో "అనుక్షణికం" హిమజ్వాలతో పోలిస్తే మెరుగ్గానే తోస్తోంది; కథనంలో పరిణతి కనిపిస్తోంది. వడ్డెర కాస్త సహాయపడితే పుస్తకం పూర్తి చేసేయగలననిపిస్తోంది. హెల్ప్ మీ చండీదాస్! నేన్నిజంగానే పూర్తి చేయాలనుకుంటున్నాను!

Kafka anecdote, Kafkaesque almost

It was during this early period in Berlin that Kafka and Dora, on one of their walks in a local park, encountered a small girl who was weeping because she had lost her doll. Kafka, always touched by the sufferings of small children, told her that the doll was not lost. It had gone on a journey during which it had written Kafka a letter. The skeptical child, during a break in her tears, asked for proof, and Kafka promised to return the next day with one of the letters. After taking great care to compose a letter, he returned with it the next day and read it out to the girl. It explained that the doll had grown tired of living in the same family all the time and had wanted a change of scene. Kafka kept up these daily letters for nearly three weeks, each one making clear that the doll had had to get away and preparing the child for the ultimate realization that she would not be back. In the end the doll met a young man and married him. It was typical of Kafka not only to care but to do so with such painstaking attention to detail.

from “Kafka” by Nicholas Murray

May 24, 2009

క్రిస్మస్ స్టోరీ

నబొకొవ్ ఇరవయ్యో పడి చివర్లో రాసిన కథ "క్రిస్మస్ స్టోరీ" అంతర్జాలంలో దొరికింది. ఈ కథపై నబొకొవ్‌కే పెద్దగా మమకారం లేదనుకుంటా. తరువాత వచ్చిన కథాసంపుటులు వేటిలోనూ దీన్ని చేర్చడానికి ఒప్పుకోలేదట. నిజమే, ఇందులో నబొకొవ్‌ కథల్లో పరిపాటిగా తారసిల్లే శిల్ప విన్యాసాలేమీ లేవు. "Slice-of-life" కథలంటారే, ఆ జాబితాలో చేరుతుంది. ముఖ్యపాత్ర నవొద్వొత్సెవ్ ఓ మోస్తరు రచయిత (ఆ పేరు పలికే తీరు అదే అనుకుంటున్నాను). "మోస్తరు రచయిత" అంటే ఏమాత్రం కల్పనాశక్తి లేక, దాన్ని కప్పిపుచ్చుకునేందుకు సామాజిక న్యాయాన్యాయాల్ని వస్తువులుగా తీసుకుని రచనల్ని చుట్టబెట్టేసే మార్క్సిస్టు రచయిత. "మార్క్సిస్టు రచయిత" అంటే నబొకొవ్ అసహ్యించుకునే రకం రచయితన్నమాట. నబొకొవ్‌కి సామ్యవాదం అంటే కిట్టదు. "టైరంట్స్ డిస్ట్రాయ్డ్" లాంటి కథల్లో లెనిన్, స్టాలిన్ల నియంతృత్వాన్ని తలపింపజేసే పాత్రలను వ్యంగ్య ధోరణిలో చిత్రిస్తాడు. సూటిగా ఏ వ్యాఖ్యానాలూ చేయడు, ఏ తీర్పూ ఇవ్వడు; కానీ చదువుతున్నప్పుడు అన్యాపదేశంగా పాఠకులకు అలాంటి పాత్రలపై చిన్నచూపు కలిగేలా చేస్తాడు. సామ్యవాదాన్ని సమర్థించే రచయితలన్నా అదే అయిష్టత. ఉదాహరణకి "లెక్చర్స్ ఆఫ్ రష్యన్ లిటరేచర్"లో ప్రముఖ రష్యన్ రచయిత మాక్సిమ్ గోర్కీ మీద ఆయన వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాలివి:

"As a creative artist, Gorki is of little importance. But as a colorful phenomenon in the social structure of Russia he is not devoid of interest."

"Feeling that he had to find some compensation for the poverty of his art and the chaos of his ideas, he always went after the striking subject, the contrast, the conflict, the violent and the harsh—and because what reviewers call "a powerful story" distracts the gentle reader from any true appreciation, Gorki made a strong exotic impression on his readers in Russia and then on his readers abroad."

గోర్కీ విషయంలో సామ్యవాద అనుకూలత్వంతో పాటూ, రచనల్లో కల్పనాశక్తి లోపించడం కూడా నబొకొవ్ అయిష్టతకు ముఖ్యకారణం. ఈ కథలో ముఖ్య పాత్రయిన రచయిత కూడా గోర్కీ తరహా రచయితే. ఓచోటైతే తన పేరు ఎవరో ఎప్పుడో గోర్కీతో కలిపి ప్రస్తావించడం తలుచుకు మురిసిపోతాడు కూడా. కథలో వస్తురాహిత్యం, శిల్ప రాహిత్యం చూస్తే నబొకొవ్ కేవలం ఈ సజ్జు రచయితలపై తన అయిష్టత వ్యక్తం చేయడానికే ఈ కథ రాసినట్టనిపించింది. ఆయన మిగతా కథల్తో పోలిస్తే ఈ కథలో ఏ ప్రత్యేకతా లేదు. కానీ, అంతర్జాలంలో అరుదుగా దొరికే నబొకొవ్ రచనల్లో ఒకటి గనుక ఇక్కడ ఇస్తున్నాను.

May 15, 2009

రస్సెల్ నుంచి ఓ రెండు మంచి ముక్కలు

చీమలు గడ్డుకాలానికి గింజలు పోగుపెట్టినట్టు నేనీ మధ్య పొలోమంటూ పోగుబెడుతున్న పుస్తకాల్లో బెట్రాండ్ రస్సెల్ "హిస్టరీ ఆఫ్ వెస్టర్న్ ఫిలాసఫీ" ఒకటి. చదివి దాని ఉనికికో అర్థం కల్పిస్తానా, లేక చాలా పుస్తకాల్లాగా అలమారలోనే మగ్గబెడతానా అన్నది కాలం చెప్పాలి. పుస్తకం కొన్న సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని రస్సెల్ గురించి గూగులిస్తుంటే 1959లో బిబిసి తరపున జాన్ ఫ్రీమన్ చేసిన ఇంటర్వూ ఒకటి కనిపించింది. (యూట్యూబ్‌లో మూడు భాగాలుగా దొరుకుతుంది.) ఈ ఇంటర్వూలో ముగింపు వాక్యాలు బాగా నచ్చాయి. అడిగిన ప్రశ్న ఇది:

John Freeman: One last question. Suppose, Lord Russell, this film were to be looked at by our descendants, like the dead sea scroll, in a thousand years time, what would you think is worth telling that generation about the life you've lived and the lessons you've learnt from it?



Russell: I should like to say two things, one intellectual, and one moral. The intellecutal thing I should want to say to them is this: when you are studying any matter, or considering any philosophy, ask youself only 'what are the facts?' and 'what is the truths that the facts bear out?' Never let yourself be diverted either by what you wish to believe, or by what you think would have benefited social effects if it were believed. But look only and solely at 'what are the facts?’. That is the intellectual thing that I should wish to say.

The moral thing I should wish to say to them is really simple. I should say, love is wise, hatred is foolish. In this world, which is getting more and more closely interconnected, we have to learn to tolerate each other; we have to learn to put up with the fact that some people say things we don't like. We can only live together in that way. If we are to live together and not die together, we must learn the kind of charity and the kind of tolerance, which is absolutely vital to the continuation of human life on this planet.

పుస్తకాలకు (ముఖ్యంగా ఆయన పుస్తకాలకు) అన్వయించుకోవాల్సిన మొదటి సందేశం సులభమే. జీవితానికి అన్వయించుకోవాల్సిన రెండో సందేశమే చాలా కష్టం. అన్వయించుకుని అనుసరించగలనా, లేక బెట్రాండ్ రస్సెల్‌ లాగా ముసలి వాణ్ణయ్యాక, జీవితాన్నే మూల్యంగా చెల్లించి నేర్చుకున్న పాఠంగా నెమరు వేసుకుంటానా? మళ్ళీ కాలమే చెప్పాలి.

నిన్నటికి నిన్న "సెవెన్"లో మోర్గాన్ ఫ్రీమాన్ పాత్ర ఉవాచ ఇది:

"I mean, it's easier to lose yourself in drugs than it is to cope with life, it's easier to steal what you want to earn it, it's easier to beat a child than it is to raise it... hell, love costs, it takes effort, and work."

నిజమే, ద్వేషం సులభం. ద్వేషానికి మనల్ని మనం వదిలేసుకోవడం చాలా సులభం. మొత్తంగా ప్రపంచాన్ని విదిలించేసుకోవడం ఇంకా సులభం. కానీ ప్రేమ కష్టమైన పని. అలాగే రస్సెల్ చెప్పినట్టు, ప్రేమ తెలివైన పని. I hope I can pull it off.

May 13, 2009

On reading "Disgrace"

మొన్న ఆదివారం జె.ఎమ్. కొట్జీ (J.M. Coetzee) నవల "డిస్‌గ్రేస్" పూర్తి చేసాను. మామూలుగా నాకిలాంటి బుకర్ ప్రైజు నవలలంటే అపనమ్మకం. బుకర్ హంగామాలోంచి బయటకొచ్చేవి నిజమైన సరుకున్న నవలలు కాదని, కళ పట్ల కపటాసక్తి చూపించే హంగుదారులకు అలంకారప్రాయంగా పనికొచ్చే పుస్తకాలు మాత్రమేననీ నాకో నిశ్చితాభిప్రాయం ఏర్పడిపోయింది. ఈ హంగుదారుల్ని చాలా చోట్ల చూస్తాను. ఉత్తప్పుడు పుస్తకాల ఊసే ఎత్తని వాళ్ళు కూడా బుకర్ ఫలితాలు వెలువడగానే ఉన్నపళాన బహుమతి పొందిన వాటిని కొనేసి అలమారల్లో సర్దేస్తారు. నిజంగా ఏ మాత్రం వంటబట్టించుకుంటారో తెలీదుగానీ అప్పుడప్పుడూ లోకల్‌ట్రైన్లలో బస్‌స్టాండుల్లో కూడా, అట్ట మీది పేర్లు కనిపించేలా పట్టుకుని, తెగ చదివేస్తూంటారు. వీళ్ళంతా ఈ ఆసక్తిని ఇలాగే నిలుపుకుని పఠనాప్రపంచంలో మరింత పురోగమిస్తారా, లేక మళ్ళా హారీపోటరో చేతన్‌భగత్తో విడుదలవంగానే వాటివైపుకు మళ్ళిపోతారా అన్నది అర్థం కాదు. కొంతమంది నాకూ తగులుతుంటారు. నేను కాస్త చదువుతానని తెలియగానే వెంటనే ఉత్సాహంగా "అరుంధతీరాయ్‌ని చదివారా, కిరణ్ దేశాయ్‌ని చదివారా, అరవింద్ అడిగాని చదివారా" అని అడిగేస్తారు. నేను లేదని చెప్పడం తడవు—తర్వాత కాఫ్కా అన్నా గీఫ్కా అన్నా లాభం లేదు—వాళ్ళ దృష్టిలో low-brow సజ్జుగానే మిగిలిపోతాను. కొంత ఇలాంటి వాళ్ళ వల్ల, మరికొంత ఆ బహుమతిని ఆవరించి వుండే హంగామా వల్ల నాకు బుకర్ పుస్తకాలంటే ఏవగింపు ఏర్పడిపోయింది. చివరకు, కేవలం బుకర్ ప్రైజు పొందాయన్న కారణంగా, జాన్‌బాన్‌విలే లాంటి మంచి రచయితల పుస్తకాలు కూడా కొనడానికి సందేహిస్తాను. "డిస్‌గ్రేస్" 1999లో బుకర్ బహుమానం అందుకుంది. రచయితగా కొట్జీకి ఇది రెండో బుకర్.

"డిస్‌గ్రేస్" విషయంలో మినహాయింపు ఇవ్వడానికి కారణం ఉంది. నాకు నచ్చిన ఓ రచయిత దీన్ని సిఫారసు చేసారు. కొనేటప్పుడైతే చదివేది ఎప్పుడో తెలీదన్నట్లుగానే కొన్నాను. కానీ మొన్న శనివారం ఓ విషయం గుర్తొచ్చింది. ఈ మధ్య నేను పుస్తకాలు మొదలుపెడుతున్నానే గానీ పూర్తి చేయడం లేదు. దాదాపు ప్రతీ పుస్తకాన్ని నచ్చినందాక చదవడం, పక్కనపెట్టేయడం, మళ్ళీ మరొకటి ఎత్తుకోవడం, అది కూడా నచ్చినందాక చదవడం, పక్కన పెట్టేయడం, మళ్ళీ పక్కన పెట్టేసిన మొదటి పుస్తకాన్ని సగంలోంచి ఎత్తుకోవడం, మరింకాస్త చదివి పక్కనపెట్టి మళ్ళీ ఇంకో పుస్తకం ఎత్తుకోవడం. . . యిలా గత నెలరోజులుగా నేను ఓ ఐదారు పుస్తకాల్నే పట్టుకుని అనంతప్రాయంగా చదువుతున్నానే గానీ ఏదీ కడదాకా పూర్తి చేయడం లేదు. అందుకని ఈ వారాంతంలో ఎలాగైనా ఓ పుస్తకాన్ని మొదలు పెట్టి పూర్తి చేసేయాలన్న నిశ్చయానికి వచ్చాను. అదే నిశ్చయంతో పుస్తకాల అర ముందు నిలబడితే రెండు పుస్తకాలు నన్ను వూరించాయి. ఒకటి "డిస్‌గ్రేస్" కాగా, మరొకటి జాన్ అప్‌డైక్ "రాబిట్, రన్". (ఇక్కడ ఇంకొకటి చెప్పుకోవాలి. రచయితల మరణం వల్ల సాహితీలోకానికి కలిగే లోటు సంగతి ఎలావున్నా, నాలాంటి సదూర ప్రాంతాల పాఠకులకి జరిగే మేలు ఒకటి వుంటుంది. అప్పటి వరకూ ఆచూకీ దొరకని వాళ్ళ పుస్తకాలు ఇకమీదట సులభంగా లభ్యమవుతాయి. మొన్నటిదాకా ఎంత వెతికినా జాన్ అప్‌డైక్‌వి "బ్రెజిల్", "టెర్రరిస్ట్" లాంటి ఓ మోస్తరు పుస్తకాలే కనిపించేవి. ఆయన చనిపోయింది తడవు, ముఖ్యమైన పుస్తకాలన్నీ "హిమాలయా"లో ప్రత్యక్షమయ్యాయి. "రాబిట్, రన్", "సెంటార్"లు కొని తెచ్చుకున్నాను.) "రాబిట్, రన్" పేజీలు ఎక్కువ. పైగా జాన్ అప్‌డైక్‌ని పాప్‌కార్న్ నమిలినంత సులభంగా చదివేసే వీలుండదు. ఘాటైన సాంద్రత గల వచనాన్ని ఓపిగ్గా దిగమింగాలి. అదీగాక "రాబిట్, రన్" ప్రెజెంట్ టెన్స్‌లో సాగే నవల అని విన్నాను. నేను ఆ టెన్స్‌లో నవల ఎప్పుడూ చదవలేదు. కాబట్టి అది కాస్త సావకాశంగా మొదలుపెట్టాల్సిన పుస్తకంగా నిర్ణయించుకుని, రెండొందల పేజీలతో బుల్లి పుస్తకంలా కనిపిస్తోన్న "డిస్‌గ్రేస్"ని ఎంచుకున్నాను.

నేను ఊహించనిదేమిటంటే, "డిస్‌గ్రేస్" కూడా ప్రెజెంట్‌టెన్స్‌తో సాగే పుస్తకమే. ఇది నాకు ఐదారు పేజీలు చదివేదాకా గానీ తట్టలేదు. అయితే అప్పటికే కథనపు ఉరవడిలో పడిపోయాను. ఇలా వర్తమానకాలంలో సాగే కథనాన్ని రచయిత, ఓ శిల్పపరమైన హంగుగా కాకుండా, ఈ ఉరవడికి తోడ్పడేలా వాడుకున్నాడు. దీనిసాయంతో—కథనపు కాలగతి సన్నివేశాలు నడుస్తున్న పర్యంతం నెమ్మదిగానూ, సన్నివేశానికీ సన్నివేశానికీ మధ్య మాత్రం వేగంగా దుమికిపోయే లాగానూ—రచయిత సులభంగా మానిప్యులేట్ చేయగలిగాడు. అలాగే కథని, పాత్రల్ని, సంఘటనల్నీ, సన్నివేశాల్నీ రచయిత ప్రయత్నపూర్వకంగా రూపుదిద్దుతున్నట్టో, లేదా వాటికి దిశా నిర్దేశం చేస్తున్నట్టో అనిపించదు; వాటి మానాన అవి పోతుంటే రచయిత వెంట నడుస్తున్నట్టు వుంటుందంతే.

"For a man of his age, fifty-two, divorced, he has, to his mind, solved the problem of sex rather well."

— అన్న వాక్యంతో నవల మొదలవుతుంది. యాభై రెండేళ్ళ వయస్సులో, విడాకులు పుచ్చుకుని కూడా, పొందు సమస్యని తేలిగ్గా తీర్చుకోగలిగాననుకుంటున్న ఈ వ్యక్తి పేరు డేవిడ్ లూరి. కేప్‌టౌన్‌, సౌత్‌ఆఫ్రికాలో ఓ టెక్నికల్ యూనివర్శిటీలో కమ్యూనికేషన్స్ పాఠాలు చెప్పే ప్రొఫెసర్. భావకవిత్వంపై కూడా ఒక కోర్సు చెప్తుంటాడు. పాతికేళ్ళ కెరీర్‌లో మూడు విమర్శనాత్మకమైన పుస్తకాలు రాస్తాడు. ఏ మాత్రం పేరు తీసుకురావు. ప్రస్తుతం కవి బైరన్‌ ప్రేమ జీవితంపై ఒక చాంబర్ ఒపెరా రాయాలన్న సంకల్పంతో ఉంటాడు. రెండు సార్లు పెళ్ళిళ్ళై, రెండు సార్లూ విడాకులు పుచ్చుకుని ఒంటరిగా నివసిస్తూంటాడు. పొందుకోసం వేశ్యలపై గానీ, తాత్కాలిక సంబంధాల మీద గానీ ఆధారపడతాడు. అతనికి మనసుకు నైతికమైన బాదరబందీలేమీ వుండవు. అలాగని అతనిలోని అనైతికాంశా తీవ్రమైనది కాదు.

"His needs turn out be quite light, after all, light and fleeting, like those of a butterfly."

ఉన్నంతలో సాఫీగా సాగిపోతున్న జీవితాన్ని స్వయానా కష్టాల్లోకి నెట్టుకుంటాడు. ప్రేమేమీ లేకపోయినా, తీవ్రమైన వాంఛ కూడా కాకపోయినా, ఏదో తాత్కాలిక అవసరానికన్నట్టు తన క్లాసుకొచ్చే ఓ ఇరవయ్యేళ్ళ అమ్మాయిని మభ్య పెట్టి కోరిక తీర్చుకుంటాడు. అది బలవంతమేమీ కాదు; అలాగని పూర్తి అంగీకారమూ ఉండదు. ఆ అమ్మాయికి ఆసక్తి కన్నా ఉత్సుకత ఎక్కువ ఉంటుంది. కానీ విషయం కాలేజీలో పొక్కుతుంది. గుసగుసలు మొదలౌతాయి. అతని క్లాసులకు స్టూడెంట్స్ తగ్గుతారు. ఆ అమ్మాయి నాన్న కాలేజీ కొచ్చి గొడవ చేస్తాడు. కాలేజీ వాళ్ళు విచారణ కమిటీ వేస్తారు. విచారణలో తప్పు ఒప్పుకుని పశ్చాత్తాప పడితే ఉద్యోగం దక్కే అవకాశం ఉందని అంతా నచ్చచెప్పినా, మొండితనం చూపించి క్షమాపణ అడగనంటాడు. ఉద్యోగవిరమణ తర్వాత లభ్యమయ్యే పింఛను వగైరా సదుపాయాలు కూడా దక్కక ఉద్యోగాన్ని కోల్పోతాడు. ఈ పరాభవంతో నగరాన్ని వదిలి, ఓ పల్లెటూర్లో వుంటున్న తన మొదటి భార్య కూతురు లూసీ దగ్గరకు చేరతాడు.

లూసీ పల్లెటూర్లో పెద్ద తోటను సేద్యం చేస్తూ ఒంటరిగా జీవిస్తూంటుంది. డేవిడ్‌కు ఎట్టకేలకు కూతురి సమక్షంలో ప్రశాంతత దొరికినట్టనిపిస్తుంది. పరిసరాల్లో పరిస్థితుల్లో లీనమయ్యేందుకు ఉద్యుక్తుడవుతాడు. ఆమెతో కలిసి తోటలో పండించిన కూరగాయల్ని వారంతం సంతలో అమ్మటానికి వెళ్ళటం మొదలుపెడతాడు. ఆమె స్నేహితురాలు ఒకావిడ పెంపుడు జంతువులకు ఉచిత వైద్యాన్నందిస్తుంటే ఆ క్లినిక్‌లో వాలంటీర్‌గా చేరతాడు. అంతా సాఫీగా సాగిపోతున్నట్టనిపిస్తుంది. సరిగ్గా ఇప్పుడు, ఇంతవరకూ కథలో కనిపించని దక్షిణాఫ్రికా రాజకీయ పరిస్థితులు, ఒక హింసాత్మకమైన సంఘటన ద్వారా తమ ఉనికి చాటుకుంటాయి. ఓ ముగ్గురు నల్ల ఆఫ్రికన్లు లూసీ ఇంటిపై దాడి చేస్తారు. ఆమెపై మూకుమ్మడిగా అత్యాచారం చేస్తారు. డేవిడ్‌ను తీవ్రంగా గాయపరుస్తారు. ఇంటిని దోచుకుని వెళిపోతారు. (దశాబ్దాలుగా చట్టబద్ధంగా కొనసాగిన వర్ణవివక్ష 1994లో అంతమయింది. అప్పటి నుంచీ స్థానిక ఆఫ్రికన్లకీ, శ్వేతజాతీయులకీ మధ్య ఏర్పడిన ఘర్షణపూరితమైన వాతావరణం కొనసాగుతూ వస్తోంది. అదే ఈ సంఘటనకు రాజకీయ నేపథ్యం.) దీంతో అప్పటివరకూ కనీసం మినుకు మినుకు ఆశగానైనా డేవిడ్‌ని ఊరించిన ప్రశాంతత పూర్తిగా కొడిగట్టేస్తుంది. లూసీకి ఇక్కడ రక్షణ లేదని భావించి, ఆమెను తోట అమ్మేసి తనతో నగరానికి వచ్చేయమంటాడు డేవిడ్. తన జీవితం ఇదేననీ ఇక్కడే ఉంటాననీ మొండిపట్టుపడుతుంది లూసీ. ఆమె మొండిపట్టు తండ్రికి అర్థంకాదు (నిజానికి మనకీ అర్థం కాదు). క్రమ క్రమంగా తండ్రి కూతుళ్ళ మధ్య దూరం పెరిగిపోతుంది. ప్రపంచంలో తనకున్న ఒకే ఒక్క అనుబంధం తనకు మిగలాలనుకుంటాడు డేవిడ్; ఇకనైనా తండ్రి అజమాయిషీ నుంచి తనకు స్వతంత్రత కావాలనుకుంటుంది లూసీ:

"David, I can't run my life according to whether or not you like what I do. Not anymore. You behave as if everything I do is part of the story of your life. You are the main character, I am a minor character who doesn't make an appearance until halfway through. Well, contrary to what you think, people are not divided into major and minor. I am not minor. I have a life of my own, just as important to me as yours is to you, and in my life I am the one who makes the decisions."

అత్యాచారపు నింద పడటం మొదలు, ఆ పరాభవపు అగాథంలో ఇంకా జారుతూనే వున్న డేవిడ్‌ పిడికిలి నుంచి, ఆదుకుంటుందీ అనుకున్న ఈ చివరి ఆసరా కూడా జారిపోతుంది. ఇద్దరూ వేరై పోతారు. కలిసి వుంటే కలతలు వస్తున్నాయని డేవిడ్ అదే ఊళ్ళో వేరే గది అద్దెకు తీసుకుంటాడు. తన చాంబర్ ఒపెరా మీద దృష్టి పెడతాడు. అదైనా అగాథం నుంచి తనను రక్షిస్తుందనుకుంటాడు:

"It would have been nice to be returned triumphant to society as the author of an eccentric little chamber opera. [...] it would have been nice for Lucy to hear proof in her lifetime, and think a little better of him."

కానీ అందులో కూడా విఫలమవుతాడు. దానిపై ఏకాగ్రత నిలపలేక పోతాడు. ఇంతలో అత్యాచారం కారణంగా లూసీ గర్భవతి అవుతుంది. అతను ఎంత నచ్చచెప్పచూసినా ఆమె గర్భస్రావానికి ఒప్పుకోదు. చివరకు అదే ఊళ్ళో, అదే జంతువైద్యశాలకు వాలంటీర్‌గా పనిచేస్తూ, తనను చావు పలకరించేవరకూ వరకూ కూతురికి రక్షణగా వుండిపోవాలన్న నిశ్చయానికి వస్తాడు ముసలి డేవిడ్.

ఏదో చెప్పాలని చెప్పాను గానీ ఈ నవలకు కథ చెప్పడం అసంబధ్దం. మన రోజువారీ ఆనందాల్లో, అలవాట్లలో, వేదనల్లో, విపత్తుల్లో ఉండదు మన జీవితపు సారం. వీటికి నేపథ్యంలో అందీ అందని అల్లికగా వుంటుంది. ఈ నవల సారం కూడా అంతే. పైన వివరించిన కథాక్రమంలో అది కనిపించదు. సూక్ష్మ స్థాయిలో చూస్తే ఈ కథ దక్షిణాఫ్రికాలో డేవిడ్‌లూరీగా బతకడమంటే ఏమిటో చెప్తుంది. స్థూలంగా చూస్తే ఈ విశ్వంలో మనిషిగా బతకడమంటే ఏమిటో చెప్తుంది. ఈ విషయంలో రచయిత నైపుణ్యం నన్ను అబ్బురపరచింది. చాలా అనాయాసంగా కనిపించే శైలిలో సులభమైన నిర్మాణం గల వాక్యాల్లో ఈ మనిషితనపు అవగాహనను గాఢంగా మన అనుభూతికి తేగలడు కొట్జీ. ఉదాహరణగా నవల చివర్లోని ఓ పేరా ఇస్తున్నాను:

(వేరే గది తీసుకున్న చాన్నాళ్ళ తర్వాత కూతుర్ని చూడటానికి ఆమె ఫాంకి వస్తాడు డేవిడ్. గర్భవతి అయిన లూసీ ఏవో పూల మొక్కలకు అంటుకడుతూంటుంది. అతన్ని గమనించదు. అతనికీ వెంటనే పలకరించాలనిపించదు. ఆ దృశ్యం అతని మనసును హత్తుకుంటుంది. అలాగే చూస్తుండిపోతాడు.)

"So: once she was only a little tadpole in her mother's body, and now here she is, solid in her existence, more solid than he has ever been. With luck she will last a long time, long beyond him. When he is dead she will, with luck, still be here doing her ordinary tasks among flowerbeds. And from within her will have issued another existence, that with luck will be just as solid, just as long-lasting. So it will go on, a line of existences in which his share, his gift, will grow inexorably less and less, till it may as well be forgotten."

"డిస్‌గ్రేస్" నవల నబొకొవ్ చెప్పిన ఈస్థటిక్ బ్లిస్ కలిగించకపోవచ్చు; సోకాల్డ్ "ఆలోచింపజేసే" పుస్తకాల జాబితాలోనూ చేరకపోవచ్చు. కానీ, చదువుతున్నంత సేపూ, నాలో ఏదో కాపు లేని సున్నితమైన భాగాన్ని కెలికి వదిలేసిన పుస్తకంగా చాన్నాళ్ళు గుర్తుండిపోతుంది.

May 10, 2009

చిట్టచివరి స్నేహితుడు

కూతురు ఆఫీసు పని ముగించుకుని యింటికి చేరేసరికి ముసలాయన వంటగది బాల్కనీలో వున్నాడు. పేము కుర్చీలో ముందుకు వంగి కూర్చుని, చేతులు రెయిలింగ్‌కు చాచి, వీధిలోకి ఏటవాలుగా తొంగి చూస్తున్నాడు. సాయంత్రపు ఎండలో ఆయన ముగ్గుబుట్ట జుట్టు అక్కడక్కడా పసుపు ఛాయతో మెరుస్తోంది.
ఆమె హాండ్‌బాగ్ డైనింగ్‌ఛైర్‌కు వేలాడేసి వంటగదిలోకి నడిచింది. ఫ్రిజ్‌లోంచి నీళ్ళ బాటిల్ తీస్తూ అడిగింది: "ఏంటి నాన్నా ఎండలో కూర్చున్నావ్?"

వినికిడి సన్నగిల్లిన ఆయన చెవులకు ఏదో అలికిడైనట్టనిపించింది తప్ప ప్రశ్న వినపడలేదు; మూలవాటుగా తల తిప్పి "వచ్చావా" అంటూ తల పంకించి యథాప్రకారం వీధి వైపు చూపు మరల్చాడు.

ఆమె "హ్మ్!" అని నిట్టూర్చి, బాటిల్ తీసుకుని బాల్కనీలోకి నడిచింది. ఆమెకు యాభైనాలుగేళ్ళు. అన్నేళ్ళ జీవితాన్ని చూసిన అలసట ఆమె కళ్ళ కింద నలిగిన చర్మపు సంచీల్లో స్ఫుటమౌతోంది. మధ్యకి తీసిన పాపిట మొగలో ఓ తెల్లని సిగపాయ బయల్దేరి చెవి వెనక కలిసిపోయింది. నీళ్ళు త్రాగడానికి చుబుకం పైకెత్తినా యింకా డబల్‌చిన్ కనిపిస్తూనే వుంది. నాలుగు గుక్కలు తాగిన తర్వాత బాటిల్ రెయిలింగ్ మీద ఆన్చి, మూత బిగిస్తూ, ముసలాయన్ని వుద్దేశించి యిందాకటి ప్రశ్నే మరలా రెట్టించింది.

ఈసారి వినిపించిందేమో; ముసలాయన వీధి మొగ మీంచి ఆమె వైపుకు, ఆమె మీంచి అటుపక్కన ఆకాశంలో వున్న సూర్యునివైపుకు తల తిప్పి చూసాడు. మరలా మునుపటిలా వీధి మొగ వైపుకు చూపు మరలుస్తూ సమాధానమిచ్చాడు: "ఎండేముందమ్మా... ఐదయిపోయింది కదా. చల్లబడిందిలే కాస్త". ఇలా అంటూనే చెమట వల్ల మెడకంటుకుపోయిన లాల్చీ కాలర్‌ను చీదరగా వదులు చేసుకున్నాడు.

ఆమె చిన్నగా నవ్వింది; పై పెదవిపై మీసం కట్టిన చిరుచెమట మెరిసింది. తనూ ఆయన చూస్తున్న వైపే చూపుసారిస్తూ, "ఏంటి అంత దీక్షగా చూస్తున్నావ్?" అని అడిగింది.

ఆయన అదే ప్రశ్న కోసం ఎదురుచూస్తున్నట్టు, కుర్చీలో భారంగా వెనక్కు వాలాడు. "ఈ కుర్రాడమ్మా..., ఇంకా రాలేదు. రోజూ పొద్దున్న నువ్వు ఆఫీసుకు వెళ్తున్నావనగా వచ్చేసేవాడు కదూ! ఇవాళేంటో మరి! సాయంత్రమైంది, పత్తా లేడు," ఫిర్యాదు చేస్తున్నట్టు చెప్పాడు.

"ఓహ్ శేఖర్ కోసమా!" అందామె ఏదో గుర్తొచ్చినట్టు; "మర్చిపోయాన్నానా చెప్పడం. శేఖర్ యివాళ సాయంత్రంజేసి వస్తానన్నాడు. సామాను సర్దుకోవాలట. రేపొద్దున్న వాళ్ళ వూరెళ్ళిపోతున్నాడు. ఇవాళొచ్చి చివరి జీతం తీసుకుంటానన్నాడు..." ఈ సంగతి చెప్తూ చెప్తూ క్రింద గేటు మీదుగా వెళ్తూన్న కూరగాయల బండివాణ్ణి చూసింది. "బాబూ కూరగాయలూ!" అంటూ కేకేసింది. అతను పైకి చూడగానే చేతితో ఆగమని సైగ చేసి, "నాన్నా కిందకి వెళ్తున్నా. నువ్వూ లోపలికి వచ్చేసేయ్. ఎండ మొహానికి కొట్టడం లేదూ!" అంటూ లోపలికి వెళ్ళింది.

ముసలాయన చూపు యింకా కూతురు వదిలి వెళ్ళిన శూన్యంలోనే పాతుకుపోయి వుంది. లిప్తమాత్రంలో తేరుకుని, "మరి నాకు చెప్పాడు కాదేం?" అంటూ ఆమె వెళ్ళిన వైపు శక్తి కొద్దీ అరిచాడు.

"ఎవరూ, శేఖరా? చెప్పేవుంటాడు. నీకు వినపడి వుండదు," క్రమంగా కృశిస్తూన్న గొంతు హాల్లోంచి జవాబిచ్చింది. కాని అది ఆయనకు వినపడలేదు.

క్షణాల్లో పదేళ్ళు పైబడినట్టు అయిపోయింది ఆయన వాలకం. రెయిలింగ్ ఆసరాతో నెమ్మదిగా కుర్చీలోంచి లేచాడు. ఆయనకు ఎనభయ్యేడేళ్ళు. అవసరానికి మించిన చర్మాన్ని అస్థిపంజరంపై వదులుగా ఆరేసినట్టు ముడతలతో బక్కగా బలహీనంగా వున్నాడు. పళ్ళు లేని చప్పిడి దవళ్ళు ఏదో నవుల్తూన్నట్టు కదుల్తున్నాయి. నీలం గళ్ళ లుంగీ మీదకు తెల్లని లాల్చీ తొడుక్కున్నాడు. లుంగీ క్రింద నుంచి ఎడమ పాదానికున్న సిమెంట్‌కట్టు కనిపిస్తోంది. ఆ కాలిమీద వీలయినంత తక్కువ బరువు మోపుతూ కుంటి నడకతో లోపలికి బయల్దేరాడు.

యుగాలనిపించిన కొన్ని క్షణాల పర్యంతం వంటగదిని దాటి, డైనింగ్ టేబిల్ దగ్గరకు చేరుకున్నాడు. కుర్చీ వీపుకు తగిలించి వున్న హాండ్‌బాగ్‌ని తీసి, "ఎక్కడ పడితే అక్కడే పడేస్తుంది," అని గొణుక్కుంటూ పక్కన గోడకున్న హాంగర్‌కి తగిలించాడు. ఫేన్ స్విచ్ నొక్కాడు. కరెంట్ లేదు. నిట్టూర్చి కుర్చీ లాక్కుని నింపాదిగా కూర్చున్నాడు. డైనింగ్ టేబిల్ మీద రెండు చేతులూ వూతంగా నిలబెట్టి మధ్యలో ముఖం ఆన్చి ఆలోచనలో నిమగ్నమయ్యాడు. చీకట్లో ఫ్లాట్‌ఫాం అంచు దగ్గర నిలుచున్నపుడు ఎదుట వెళ్తూన్న రైలు కిటికీల్లోంచి క్షణానికొకటిగా మారుతూ కనిపించే దృశ్యాల్లా, ఆయన మనోనేత్రం ముందు యిటీవలి గతానికి చెందిన కొన్ని దృశ్యాలు చకచకా కదలసాగాయి. వాటన్నింటిలోనూ శేఖర్ వున్నాడు. కొన్నింటిలో అస్పష్టంగా తను కూడా వున్నాడు: ఒక దృశ్యంలో శేఖర్ మంచంపై తన కాళ్ళ దగ్గర కూర్చుని వార్తాపత్రిక సంపాదకీయం గట్టిగా చదివి వినిపిస్తున్నాడు; ఒక చోట విసిగిస్తున్న తన దవడలు బలవంతంగా విప్పదీసి టానిక్‌చెంచా నోట్లో యిరికించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు; యింకొక చోట తనకు సవ్యంగా వినిపించేట్టు బిగ్గరగా మాట్లాడుతూ, ఆ గొంతుకు తగ్గ ఆంగికంతో చేతులూపుతున్నాడు; మరొక చోట, తాము కూర్చున్న పార్కు బెంచీ ముందు నుంచీ వాళ్ళ నాన్నతో పాటూ బుడి బుడి అడుగుల్తో జాగింగ్ చేస్తున్న పసిదాని తోవకి వూతకర్ర అడ్డం పెట్టి, నవ్వుతున్నాడు; యింకో దృశ్యంలో, బయట కారిడార్‌లో లిఫ్టు దగ్గర నుంచొని, బటన్ నొక్కి, తనవైపు వీడ్కోలు సూచకంగా చేయి వూపుతున్నాడు.

ముసలాయన తల విదిల్చి ఈ స్మృతులనించి తెప్పరిల్లాడు. కుర్చీలో వెనక్కి జారగిల బడ్డాడు. ఆయనకీ పరిసరాలు వుక్కపోతగా అనిపించాయి. డైనింగ్ టేబిల్ మధ్య స్టాండు మీద బోర్లించిన గాజు గ్లాసుల్ని ఒక్కొక్కటే తీసి గోడకేసి బద్దలుగొట్టాలనిపించింది. ఇంతలో తలుపు తెరుచుకుని కూతురు గుమ్మంలో ప్రత్యక్షమైంది. ఆమె చంకలోంచి ముందుకులాగి పట్టుకున్న కొంగు నిండా ఏవో కూరగాయల బరువుంది. వస్తూన్నదల్లా తండ్రిని చూడగానే గడప దగ్గర ఆగి, సందడిగా నవ్వుతూ బయటికి తొంగి చూసి, "రా శేఖరూ! యిదిగో, పొద్దుట్నించీ నాన్న నీకోసం వెయిటింగు," అంటూ లోపలికి వచ్చింది; వంటగదిలోకి వెళ్తూ "క్రింద కూరగాయలు బేరమాడుతూంటే ఎదురొచ్చాడు నాన్నా," అంటూ తండ్రికి వివరమందించింది. ముసలాయన చూపు అప్పుడే లోనికి ప్రవేశించిన శేఖర్ మీద వుంది: గుమ్మం పక్కనున్న జోళ్ళ స్టాండులో జోళ్ళు విదులుస్తూ, "ఏం తాతగారూ, నా కోసం చూస్తున్నారా?" అంటూ పలకరించాడు. ముసలాయనకి యిప్పుడు గ్లాసులు గోడకేసి కాక శేఖర్‌కేసి కొట్టాలనిపించింది. సమాధానం యివ్వలేదు. శేఖర్ వచ్చి ముసలాయనకు ఎడంగా వున్న డైనింగ్ కుర్చీలో కూర్చున్నాడు. అతనికి యిరవైమూడేళ్ళు. తల్లుల పోలిక రావడం వల్ల సున్నితమైన అందాన్ని సంతరించుకునే ముఖాల కోవకు చెందుతుంది అతని ముఖసౌష్టవం. క్రిందా పైనా బరువైన కనుపాపల్తో నవ్వితే చికిలించుకునే కళ్ళు, దట్టమైన కనుబొమ్మలు; కణతల్ని కప్పేసి, వెనక్కి దువ్విన దుబ్బు జుట్టు; నూనూగు మీసాలు; వెడల్పాటి కింది పెదవి; గోధుమ రంగు శరీరం. . . .

"ఏంటి కొడతారా, అలా చూస్తున్నారు?" భయంగా మొహం పెట్టి అడిగాడు శేఖర్.

ముసలాయన ముభావంగా చూపులు గ్లాసు స్టాండు వైపు మళ్ళించాడు.

"నాన్నా! వచ్చాడు కదా... బయల్దేరండిక పార్కుకి, మళ్ళా చీకటి పడుతుంది," వంటగదిలోంచి గిన్నెల మోత నేపథ్యంగా కూతురి గొంతు వినిపించింది.

ముసలాయనకి అదను దొరికినట్టైంది; కుర్చీలోంచి లేచి, "నీరసంగా వుందమ్మా, కాస్త నడుం వాలుస్తాను," అంటూ తన పడగ్గది వైపు నడిచాడు.

"అయ్యో! అదేంటి నాన్నా... యిప్పటి దాకా ఎండనపడి కూర్చుని మరీ ఎదురు చూసి తీరా అతనొచ్చాక పడుకుంటానంటారేమిటి?" అంది కూతురు.

"పోనీ లెండాంటీ, పడుకోనీయండి. ఎండలో కూర్చున్నారా? అందుకే అయ్యుంటుందీ నీరసం," అన్నాడు శేఖర్, పడగ్గదిలోకి వెళ్తూన్న ముసలాయన్ని చూస్తూ.

ముసలాయనకి శేఖర్ ఆటకట్టించగల మాటేదీ తట్టలేదు. దాంతో, దానికి బదులుగా, తలుపు దఢాలున శబ్దం వచ్చేట్టు మూసి లోపలికొచ్చేశాడు. కిటికీని కప్పివుంచిన సిల్కు తెరలు అసలే క్షీణిస్తున్న సాయంత్రపు వెలుగుని మరింత మసకగా లోపలికి వడగడుతున్నాయి. ముసలాయన మంచం హెడ్‌బోర్డుకు తలగడ నిలువుగా వత్తిపెట్టి దాని మీద ఏటవాలుగా జారగిలబడ్డాడు. ఎదురుగా గోడకున్న గడియారం వైపు చూసాడు. టైము సరిగ్గా ఐదున్నర అయింది. తర్వాతిక చేసేదేం లేక, ఆ గడియారాన్నే చూస్తూ కూర్చున్నాడు. క్రమేణా ఆయన చర్మచక్షువులు అంతర్ముఖమై ముందున్న గడియారం మసకబారింది; ఆ స్థానంలో, పక్కనే టౌన్‌షిప్‌లో వున్న "సీనియర్ సిటిజన్ క్లబ్" దృశ్యం వచ్చి చేరింది. అక్కడ జరిగే లాఫింగ్ సెషన్స్ గుర్తు రాగానే ముసలాయన ముఖం చేదు తిన్నట్టు చిట్లింది. రేపణ్ణించీ అక్కడికెళ్ళాలేమో! కానీ తనకు చీదర. అక్కడంతా పాసిపోయిన వాతావరణం. వర్తమానం లేదు. భవిష్యత్తన్న మాటే రాదు. ఎప్పుడు చావొచ్చి వీపు చరుస్తుందోనన్న భయాన్ని, లేక యింకా వచ్చి చావదేమన్న ఒంటరితనపు వైరాగ్యాన్నీ తాత్కాలికంగానైనా దిగమింగడానికి అందరూ చెట్టపట్టాలేసుకుని గతాభిముఖంగా నిలబడి వున్మాదుల్లా పగలబడి నవ్వుతారు. సంభాషణలన్నీ వాతావరణ వివరాల్తోనో, పిల్లల ఆగడాల్తోనో, రోగాల బేరీజుల్తోనో, కాస్త రంగు పులిమి గతంలోంచి ఎత్తుకొచ్చిన పిట్ట కథల్తోనో నిండి వుంటాయి. ఎవరి ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వాల్ని వాళ్ళు విసర్జించేసి, ఏదో ఓడమునిగితే దీవికి ఈదుకుంటూ చేరిన ప్రమాద బాధితుల్లాగా ఒకరినొకరు పిరికిగా కరచుకుపోవడం.... ముసలాయన తల అడ్డంగా విదిలించాడు. కళ్ళముందు గడియారం మళ్ళీ రూపం తొడుక్కుంది. టైం ఐదూ-ముఫ్ఫయైదయింది. తలుపు తెరుచుకుంది. శేఖర్ బయటే లెక్కపెట్టుకున్న డబ్బు జీన్స్‌ఫాంట్ ముందు జేబులో కుక్కుకుంటూ వచ్చి, మంచం మీద ముసలాయన కాళ్ళ దగ్గర కూర్చున్నాడు. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. ముసలాయన వెంటనే గడియారం కేసి తల తిప్పేసుకున్నాడు. శేఖర్ యిక వుండబట్టలేకపోయాడు: "ఏంటీ, పెద్ద సీరియస్‌నెస్సు? ఏమైందివాళ మీకు? ఎవరి మీద కోపం?"

ముసలాయన గడియారం వంక చూస్తూనే, దొంగ నిట్టూర్పొకటి విడిచి, బదులిచ్చాడు: "మాకెవరి మీద కోపం వుంటుందిరా? అయినా మా కోపంతో ఎవరికి నిమిత్తం? పేషెంట్‌కి నయమైపోయింది. మేల్‌నర్సు డ్యూటీ అయిపోయింది. ఇవాళ జీతం తీసుకుని చక్కా చెక్కేస్తున్నారు, అయ్యగారు. మధ్యలో మాదేముంది?"

"ఏంటి, వెటకారమా?"

ముసలాయన గడియారాన్ని పరిశీలించడం మానలేదు.

"అంటే ఈ నాలుగు నెలలూ నేనిక్కడ చేసింది డ్యూటీ అంటారు," శేఖర్ గొంతు గంభీరంగా వుంది.

ముసలాయన సెకన్ల ముల్లుపై దృష్టి కేంద్రీకరించాడు.

"అయితే నేనో నర్సుని, అంతేనన్నమాట," కాస్త అసహనంగా, నర్సన్న మాట ఒత్తి పలుకుతూ అన్నాడు శేఖర్.

ఎట్టకేలకు తను ఆశించిన ఎఫెక్టు సాధించగలిగాననిపించాక — తన అక్కసు వెళ్ళగక్కేందుకు సరైన పునాది ఏర్పడిందని నిశ్చయమయ్యాక — ముసలాయన గడియారం మీంచి శేఖర్ వైపు తల తిప్పాడు; జారగిలబడ్డవాడల్లా ముందుకు వంగి, "ఆ మాట నేనేమీ అనలేదురా! నీ పద్ధతులలా వున్నాయి మరి. రేపెళ్ళిపోతున్న వాడివి, ముందో మాట నాకు చెప్పొద్దూ? మీ ఆంటీకి చెప్తే సరిపోతుందా? జీతం యిచ్చేది ఆవిడ గనుకనా? అప్పుడు మరేమనుకోవాలి నన్నూ-నిన్నూ; పేషెంటూ-నర్సూ అనుకోక?" తల పైకి తాటిస్తూ గొడవకొస్తున్న గొంతుతో అడిగాడు.

ఈ ఎదురుదాడి పూర్తయ్యాక శేఖర్ క్షణమాత్రం మౌనాన్ని అవలంబించాడు. తర్వాత అర్థం చేసుకున్నట్టు చిరునవ్వు నవ్వటం మొదలు పెట్టాడు. ఆ నవ్వు ముసలాయనకి నచ్చలేదు.

తర్జని ఆడిస్తూ, "వీపు విమానం మోతెక్కిపోతుందొరే, అలా నవ్వావంటే," అంటూ వెనక్కి జారగిలబడ్డాడు. కినుక మొహం పెట్టి చేతులు కట్టుకున్నాడు.

శేఖర్ అదే నవ్వు నవ్వుతూ పైకి లేచి నిల్చున్నాడు. "పదండి, పార్కు దాకా నడిచొద్దాం," అన్నాడు ఆసరాకి చేయందిస్తూ.

"నాకు ఓపిక లేదురా యివాళ," బెట్టు సడలుతున్న గొంతుతోనే అన్నాడు ముసలాయన.

"అలా కుదరదు! లేవాలి మరి, మళ్ళీ రేపు నేనుండను," శేఖర్ పట్టుబట్టాడు.

ఇక పూర్తిగా సడలిపోయాడు ముసలాయన. "ఇదో వెధవ బెదిరింపేమో మళ్ళీమాకు," అని గునుస్తూనే శేఖర్ చేయందుకుని మంచం దిగి నుంచున్నాడు.
* * *
తర్వాత కారిడార్‌లోనూ, లిఫ్టులోనూ, అపార్ట్‌మెంటు గేటు దగ్గరనుండి పార్కు గేటు దాకానూ యిద్దరూ ఈ విషయమై కీచులాడుకుంటూనే వున్నారు; "కోచింగ్ క్లాసులు పూర్తవగానే నేను వూరెళిపోతానని మీకు తెలుసు కదా"ని శేఖరూ, "నీ కోచింగ్ ఎప్పుడు పూర్తవుతుందో నాకేం తెలుస"ని ముసలాయనా, "తెలుసనుకున్నాన"ని శేఖరూ, "అనుకోవడమేమి"టంటూ ముసలాయనా వాదించుకుంటూనే వున్నారు. నిజానికి ఈ వాదులాట సగంలో వుండగానే ముసలాయనకి శేఖర్ తను వెళ్ళబోయే తేదీ ముందే చెప్పాడన్న సంగతి గుర్తొచ్చింది; అయితే, వెళిపోవాలనుకోవడమే శేఖర్ అసలు నేరంగా మనసులో ఓ రహస్య నిశ్చయానికొచ్చేసిన ఆయన, హేతువుకు నిలబడని ఈ వాదాన్ని బయటపెట్టలేక, మొండిగా శేఖర్‌దే తప్పని బుకాయిస్తూనే వున్నాడు. చివరికి శేఖరే మెట్టు దిగి తనదే తప్పని ఒప్పుకున్నాడు. కాని అతనలా ఒప్పుకోగానే అర్థమైంది ముసలాయనకి, ఈ వాదనంతా ఎంత నిష్పలమో. ఎంత వాదించినా అతను వెళ్ళిపోతున్నాడన్న నిజం ఎలానూ వీగిపోదు. ఇది గుర్తు రాగానే, ఇదివరకట్లా రాగద్వేషాల్తో మలినం కాని, స్వచ్ఛమైన, సొంతమైన దిగులు ఆవరించుకుంది ఆయన్ని.

వాళ్ళు కూర్చున్న మునిసిపల్ పార్కు చిన్నదే. మధ్యలో నీళ్ళు రాని ఫౌంటెన్; దాని చుట్టూ విశాలంగా ఎత్తు పల్లాలతో ఆవరించుకున్న పచ్చిక బయలు; ఈ పచ్చికకు చుట్టూ అంచులాగా జాగర్స్ కోసం ఎర్రమట్టితో వేసిన బాట; ఆ బాట పక్కన క్రమం తప్పని విరామాల్లో సిమెంటు బెంచీలు; ఆ బెంచీల వెనకగా, బాట పైకి వంగి చూస్తూ, నిద్ర గన్నేరు, తురాయి, మోదుగ యిత్యాది చెట్ల వరుసలు. . . . పార్కు సందర్శకులు ఈ చెట్ల కాండాల మధ్య నుంచీ కనిపిస్తున్న ట్రాఫిక్‌ని, చెట్ల చిటారు కొమ్మల మీంచీ తొంగి చూస్తున్న కాంక్రీటు భవనాల్నీ నిర్లక్ష్యం చేయగలిగితే, స్వచ్ఛమైన ప్రకృతి మధ్య వున్న భ్రమని సాధించగలిగినట్లే. సూర్యుడు భవన సముదాయాల వెనక్కి వెళిపోవడంతో ప్రస్తుతం పార్కంతా నీడలోనే వుంది. పార్కులో జనం తగుమాత్రంగా వున్నారు. సిమెంటు బెంచీలు అధిక భాగం జంటల్తో నిండి వున్నాయి. ఎదుట పచ్చిక బయల్లో కూడా కొందరు కూర్చున్నారు. కేరింతలు కొడుతున్న పసివాణ్ణి వాళ్ళ నాన్న మునివేళ్ళు పట్టుకుని ఫౌంటెన్ గట్టు మీద నడిపిస్తున్నాడు; వాళ్ళమ్మ పచ్చికలో కూర్చుని చప్పట్లు కొడుతూ ఉత్సాహపరుస్తోంది. జాగింగ్‌సూట్ వేసుకున్న ఓ నడివయస్సు బట్టతలాయన బలమైన గ్రేహౌండ్‌ను గొలుసుతో అదుపు చేయలేక దాంతో పాటూ వురుకుతున్నాడు.

"ఫిట్‌నెస్ మీద బాగా శ్రద్ధ వున్న కుక్కనుకుంటాను," శేఖర్ ముసలాయన వైపు చూసి వ్యాఖ్యానించాడు. ముసలాయన ఆలోచన నుండి తెప్పరిల్లి శేఖర్ వైపు చూసాడు; ఏమిటన్నట్టు తల ఎగరేశాడు. ఆయనకి వినపడేంత బిగ్గరగా చెప్పేసరికి ఎలాగూ అందులోని కాస్త హాస్యమూ చప్పబడిపోతుంది; కాబట్టి శేఖర్ ఏమీ లేదన్నట్టు తల వూపాడు.

"అయితే మళ్ళీ పరీక్ష రాయడానికే వస్తావనుకుంటా?" అనడిగాడు ముసలాయన.

"రావలసిన అవసరం వుండదు. పరీక్ష సెంటర్ మా వూరికి దగ్గర్లోనే యిస్తారు," శేఖర్ సమాధానమిచ్చాడు.

ముసలాయన తలపంకిస్తూ కిందికి చూసాడు. వాళ్ళిద్దరూ నిద్రగన్నేరు చెట్టు కింద వున్న ఓ సిమెంటు బెంచీ మీద కూర్చున్నారు. గాలి కదిలినపుడల్లా కాసిని ఎండుటాకులు గింగిరాలు తిరుగుతూ రాలిపడుతున్నాయి. నేల మీద పడ్డ ఆకుల్ని ముసలాయన వూతకర్రతో సర్దుతున్నాడు. శేఖర్‌కి జాలేసింది: "సెలక్టయితే మాత్రం వుద్యోగం యిక్కడే వేయించుకుంటా లెండి. దగ్గర్లోనే మకాం పెట్టేస్తాను. ముప్పొద్దులా నన్ను భరించక తప్పదు మీరు," నవ్వుతూ అన్నాడు.

"అదంతా తేలేసరికి ఎంత కాలం పడుతుంది?" ఎండుటాకులు సర్దుతూనే అడిగాడు ముసలాయన.

"ఎంత, సంవత్సరంలో అయిపోతుంది."

ముసలాయన ఓ పొడినవ్వు నవ్వి అన్నాడు, "అప్పటిదాకా నేనుండొద్దురా?"

"మొదలెట్టారా మళ్ళీ," శేఖర్ విసుగు నటించాడు.

"అదికాదురా, గత నెలగా పేపర్లో అబిట్యురీ పేజీలో ఒక్కడంటే ఒక్కడు ఎనభై దాటినవాడు కనపడలేదు. అందరూ అరవై-డెబ్భైల్లోపే. మరి నాకిప్పుడు ఎనభయ్యేడు. అసలు మొన్నటి దెబ్బకే పోవలసింది. ఆ పడింది పడింది — ఏ గచ్చుమీదనో, సింక్ మీదనో పడి తల బద్దలుగొట్టుకోకుండా — సరాసరి టబ్ నీళ్ళల్లో పడబట్టి, ఇదిగో, ఇలా చావు తప్పి కాలు సొట్టపోయింది," అంటూ వూతకర్రతో ఎడమ కాలి కట్టు మీద కొట్టుకున్నాడు.

"మీరు ముందా అబిట్యురీ పేజీల్ని ఫాలో అయ్యే వెధవలవాటు మానుకుంటే మంచిది."

"మీకు క్రికెట్ పేజీలెలాగో, మాకు అబిట్యురీ పేజీ అలాగరా. నీకు ఒరిగేదేం లేకపోయినా ఎవడెంత కొట్టాడో ఆసక్తిగా చూడవూ? ఇదీ అంతే."

"మీరు సెంచరీ కొట్టేస్తార్లెండి. ఆ విషయంలో ఏ దిగులూ పెట్టుకోకండి."

"అంత ఆశ గాని, ఆసక్తి గానీ లేవురా. ఆ వచ్చేదేదో వచ్చేస్తే ఓ పనయిపోతుంది కదా, అన్నట్టుంది ప్రస్తుతం నాకు. రేపణ్ణించీ రోజులు తల్చుకుంటే..." ఎలా పూర్తి చేయాలో తెలియక ఆగిపోయాడు.

ముసలాయన మాట్లాడబోయింది తను వెళిపోవడం గురించేనని శేఖర్‌కి తెలుసు. కాని తానిప్పుడు ఓదార్చే పాత్ర పోషిస్తే ఈ వియోగం పట్ల తనకే బాధా లేదన్న భావన కలిగించినట్లవుతుంది. అందుకే నిశ్శబ్దంగా వుండిపోయాడు. ఆయనీ ప్రస్తావన తేకుండా వుంటే బాగుండేదనిపించింది.

ఫౌంటెన్ గట్టు మీద నిలబడ్డ పసివాడు, నాన్న తన చేయి వదిలేసి దూరంగా నిలబడటంతో, చేతులు గాల్లో చాచి పిడికిళ్ళు మూసి తెరుస్తూ "దాదీ! దాదీ!" అని పిలుస్తున్నాడు. పక్కబెంచీలో కూర్చున్న అమ్మాయి, ప్రియుడు సెల్‌ఫోన్‌లో మాట్లాడుతూ ఎదుట చక్కర్లు కొడుతూంటే, చేతులుకట్టుకు వెనక్కివాలి సాధికారపూర్వకమైన చిరునవ్వుతో పరిశీలిస్తోంది. ముసలాయనకి వెంటనే అర్థమైంది — రేపణ్ణించీ తానీ పార్కుకి రాడని, రాలేడని. తామిద్దరితోనూ కలిసి ఎన్నో వేడుకైన సాయంత్రాల్లో మూగదైన మూడోభాగస్వామిగా పాలుపంచుకొందీ పార్కు. ఇకమీదట ఇక్కడికెప్పుడొచ్చినా దీని మూగతనం శేఖర్ లేని లేమిని గుర్తు చేస్తూనే వుంటుంది. పక్కకి చూసాడు. శేఖర్ బెంచీ వెనక్కి తల వాల్చి నిద్రగన్నేరు కొమ్మల్లోకి చూస్తున్నాడు. ఏదో గుండెల్లోంచి మొదలై గొంతు దాకా ఎగతన్నినట్టైంది ముసలాయనకి: "ఏరా నన్ను గుర్తుంచుకుంటావా?" అనడిగాడు. మరణానంతరం ఈ యువకుని జ్ఞాపకంలో మిగలడమొక్కటే తన పూర్తి అస్తిత్వానికి సార్థకత అనిపించింది ఆ క్షణాన.

శేఖర్ ఇబ్బందిగా నవ్వి ముందుకు వాలాడు: "అలా మాట్లాడకండి."

"కాదు, చెప్పు."

"ఎందుకు మర్చిపోతాను!"

"మరి చచ్చిపోయినపుడు తప్పకుండా వచ్చిపోవాలి ఓసారి"

"ఇదిగో! మళ్ళీ చెప్తున్నా — "

"అదికాదురా... నాకు చాలామంది ఫ్రెండ్స్ వుండేవారు. కాని దాదాపు అందరూ చచ్చిపోయారు. నేను ఈ భూమ్మీద వదిలిపోతున్న ఫ్రెండువి నువ్వొక్కడివే. అందుకే, నన్ను గుర్తుంచుకో. చెప్పాలనుకున్నది చెప్పేస్తున్నా... ఈ నాలుగు నెలలూ నాకు గుర్తుంటాయి, బతికిన కొన్నాళ్ళయినా. అర్థమయిందా."

"సరే."

"మంచి వుద్యోగం సంపాదించు. అంతకన్నా ముఖ్యంగా, నువ్వంటే ప్రాణం పెట్టే వాళ్ళని నీ చుట్టూ కూడబెట్టుకో. అదే నువ్వు బతికి సాధించగలిగింది. అర్థమైందా!"

"ఊఁ." శేఖర్ పరాకుగా ఒక అరచేతి రేఖల మీద మరో చేతి చూపుడువేలితో జాడలు తీస్తున్నాడు.

ముసలాయన గట్టిగా నిశ్వసించి,"వెళ్దామా, ఇక చీకటి పడుతోంది," అని పైకి లేచాడు.

శేఖర్ లేచాడు. ముసలాయన అలవాటు ప్రకారం శేఖర్ భుజం చుట్టూ ఓ చేయి వేసి మరో చేత్తో వూతకర్ర పట్టుకుని నడవసాగాడు. ఇదే చివరి స్పర్శ అన్న ఎరుకతో కాబోలు, వేలిముద్రలు దిగిపోతాయేమోన్నంత బలంగా శేఖర్ భుజాన్ని ఒడిసి పట్టుకున్నాడు. గేటు దాకా యిద్దరూ ఏమీ మాట్లాడుకోలేదు. దారిలో గ్రేహౌండ్, దాని బట్టతల యజమాని రెండోరౌండ్ కొడుతూ వాళ్ళకు ఎదురొచ్చారు. ప్రవేశం దగ్గర యినుప రివాల్వింగ్ గేటును తిప్పుకుంటూ వస్తున్న యిద్దరు యువకులు ఏదో జోక్ చెప్పుకుని, ఒకరి చేతిమీద మరొకరు చప్పట్లు చరుచుకుంటూ పగలబడి నవ్వుకున్నారు. గేటు గూండా ముందు శేఖర్ వెళ్ళి ముసలాయనకు చేతిసాయం అందించాడు.

రోజులాగే శేఖర్ ముసలాయన్ని ఫ్లాట్ దాకా దిగబెట్టేందుకు రోడ్డు దాటించబోతుంటే, ఆయన అలా వీల్లేదన్నాడు; శేఖర్‌ని యిక్కణ్ణించే సాగనంపి తనొక్కణ్ణీ యింటికి వెళిపోతానన్నాడు. శేఖర్ కాసేపు వాదించి, చివరకు ముసలాయన మొండిపట్టు పట్టడంతో ఒప్పుకున్నాడు. ఆటో మాట్లాడటం పూర్తయ్యాక, జాగ్రత్తగా వుండమనీ, బాత్రూం కెళ్ళేటపుడు తలుపు గెడ వేసుకోవద్దనీ, తాను వారానికోసారి ఫోన్ చేస్తుంటాననీ చెప్పి ఎక్కి కూర్చున్నాడు శేఖర్. ఆటో మలుపు తిరిగే వరకూ పుట్‌పాత్ మీద నుంచున్న ముసలాయనకి చేయి వూపుతూనే వున్నాడు.
* * *
ఏదో నేలన పడ్డ చప్పుడైతే కూతురు చిప్స్ తరగడం ఆపి వంటగదిలోంచి బయటకు వచ్చింది. ముసలాయన తలుపు దగ్గర శిలలా నిలబడి వున్నాడు. వూతకర్ర నేల మీద పడివుంది. ఆమెకు కంగారేసింది. "ఏంటి నాన్నా! ఏమైందీ? శేఖర్ ఏడీ?" అంటూ గబ గబా దగ్గరకు వచ్చింది. ముసలాయన కలలోంచి తేరుకున్నట్టూ ఆమె వైపు చూసాడు. ఆయన కళ్ళల్లో చెమ్మ తళుక్కుమంది. "ఏమైంది నాన్నా? ఒక్కడివే వచ్చేవేం?" భుజం మీద చేయివేసి గాభరాగా అడిగింది.

"నేనే అట్నుంచీ వెళ్ళిపొమ్మన్నాను," పూడుకుపోతున్న గొంతుని పెగుల్చుకుని చెప్పగలిగాడు.

ఆమెకి అర్థమైంది. ఆయనపై ప్రేమ వెల్లువెత్తింది. ఆయన్ని దగ్గరకు తీసుకుని, సందిట్లో తల ఆన్చి, వీపు రుద్దుతూ, "ఏంటిది నాన్నా పిచ్చికాకపోతే... నేనున్నాను కదా. మనిద్దరం వున్నాం కదా, ఒకరికొకరు," అని అనునయించింది.

ఇప్పుడు ఓదారుస్తోంది తనొకప్పుడు మోకాళ్ళ మీద బోర్లా పడుకోబెట్టుకుని లాల పోసిన పాపాయి కాకపోతే, ఆయన గట్టు తెంచుకుని భోరుమని ప్రవహించేసేవాడే. అహం అడ్డొచ్చింది. "ఊరుకోమ్మా, నువ్వు మరీ హడావిడి చేస్తావ్!" అని ఆమెను వదిలించుకుని నెమ్మదిగా కుంటుతూ పడగ్గది వైపు నడిచాడు.
— సమాప్తం —
ఈ కథ "పొద్దు"లో ప్రచురితం.

May 7, 2009

అప్పుడప్పుడూ ఒంటరితనాల్లో...


ఒకాయన సెల్‌‌‌ఫోన్‌కు కాలర్ ట్యూన్ ఈ పాట. మొదటిసారి అపనమ్మకంతో విన్నాను. కానీ ఎక్కువసార్లు ఫోన్ చేస్తుండటం వల్లననుకుంటా నాకు తెలియకుండానే పాట నాలుక్కి అతుక్కుపోయింది. ఎవరూ నన్ను వినరనుకున్న చోటల్లా సావకాశంగా సాగదీసుకుంటూ పాడేస్తున్నాను. కానీ కాలర్‌ట్యూన్‌గా వినడంతో తర్వాతి వరసలేంటో తెలియక ఎప్పుడూ "యాద్ ఆయేగీ" దగ్గరే ఆగిపోవాల్సి వస్తుంది. ఇప్పుడే మిగతా పాట కోసం వెతికి దొరకబుచ్చుకున్నాను. పూర్తిపాట సాహిత్యం ఇది:

कभी तनहाइयों में

हमारी याद आएगी - 2

अंधेरे छा रहे होंगे

के बिजली कौंध जाएगी

अंधेरे छा रहे होंगे...

ये बिजली राख कर जएगी तेरे प्यार की दुनिया - 2

ना फिर तू जी सकेगा और, ना तुझको मौत आएगी

कभी तनहाइयों में यूँ...

(అప్పుడప్పుడూ ఒంటరితనాల్లో

నేను జ్ఞాపకానికి వస్తాను

చీకటి పడుతూందనగా

హఠాత్తుగా మెరుపు మెరుస్తుంది

ఈ మెరుపు నీ ప్రేమ ప్రపంచాన్ని దగ్ధం చేసేస్తుంది

ఆ తర్వాత నువ్వు బతకనూ లేవు, నీకు చావూ రాదు.)


పాట పూర్తిగా విన్న తర్వాత, నన్ను కొన్ని రోజులుగా వెంటాడుతున్న ఈ గొంతు యజమాని గురించి కాస్త తెలుసుకుందామని, ముబారక్ బేగం వివరాలు వెతికాను. I am no "human interest" fiend. And this is not a rare phenomenon either. But what I found here really stirred me for a moment.

May 2, 2009

Reckless exhilaration


నా జీవితం నీతో ఎంతగా మెలిపడిపోయి ఉందంటే, 

ఉత్తప్పుడు నేనెంత ఒక్కడినేనని విర్రవీగినా,

విర్ర వీగి విర్ర వీగి

విరిగి క్రిందపడినపుడు మాత్రం

ఠంచనుగా నా పక్కనుంటావు.

నేను ఎప్పుడూ ఏమీ ఇవ్వకపోయినా

అప్పుడప్పుడూ కనీసం ఉన్నావనే గుర్తించకపోయినా

ఏ జన్మలో నాకు బాకీ పడ్డావో పాపం

ప్రేమ యిస్తూనే వుంటావు.

ఎగరనివ్వని సంకెలవనుకుంటానో క్షణంలో

మరుక్షణం సేప్టీనెట్‌లా నా పతనాన్ని ఆపుతావు.

అమ్మవి, అందానివి, నా ఆద్యంతానివి —

ఐ లవ్ యూనే!