August 6, 2009

Stumbling, stuttering Nabokov

"I think like a genius, I write like a distinguished author, and I speak like a child." — Nabokov

video
ఈ వీడియో ఇంటర్వూ చూసాకా పై మాటలు నిజమే అనిపించాయి. అక్షరాల్లో స్పష్టంగా, ఖచ్చితంగా, కొండొకచో గీరగా కూడా ధ్వనించే నబొకొవ్, ఇక్కడిలా మాటల్లో నట్టుతూ నట్టుతూ సమాధానాలివ్వడం చూట్టానికి సరదాగా వుంది. ఓ పక్క తన చేతిలోని ఇండెక్స్ కార్డులపై ముందే రాసిపెట్టుకున్న సమాధానాల్ని దొంగ చూపులు చూసుకుంటూ చదువుతూ కూడా, మరోపక్క ఆశువుగా సమాధానాలిస్తున్నట్టూ భ్రమింపచేయటానికి ఆయన పడుతోన్న శ్రమ చూస్తే ముచ్చటేసింది. (ఆయన తన నవలలన్నీ కూడా ఇలాంటి ఇండెక్స్ కార్డుల మీదే రాసేవాడు.) అసలు మొత్తం ఇంటర్వూలో చాలావరకూ ఏం జరుగుతోందో, ఎవరు ఏం అడుగుతున్నారో ఆయనకు అర్థమవుతున్నట్టే లేదు. ఆయన దృష్టంతా చేతిలో కార్డుల పైనే వుంది. అందుకే రాత ఇంటర్వూలతో పోలిస్తే ఈ ఇంటర్వూ చాలా చప్పగా సాగింది. మనం మనలా సహజంగా వుండటమంటే సులువే, ఎప్పుడూ చేసేదే; కానీ కెమెరాలు ముందు పెట్టి సహజంగా వుండటానికి ప్రయత్నించమంటే కష్టమైపోదూ. నబొకొవ్‌లో ఆ ఇబ్బంది మరీ కొట్టొచ్చినట్టు తెలిసిపోతోంది. అలాగే విమర్శకుడు ట్రిలింగ్ కూడా సహజత్వాన్ని మరీ అసహజంగా అనుకరిస్తున్నట్టనిపించింది; ఆయన శ్రద్ధ ఇంటర్వూ మీద కన్నా, చేతిలో సిగరెట్‌ని ఎంత దర్పంగా కాల్చగలనన్నదాని మీదే ఎక్కువ వున్నట్టుంది. అలాగే ఇంటర్వూ మధ్యలో ముగ్గురూ హఠాత్తుగా లేచి పక్కన సోఫాల్లోకి మారటం కూడా కృతకంగా వుంది — ముందే "కీ" ఇచ్చిన మర ఆడుతున్నట్టు.

నిజానికి ఈ ఇంటర్వూ ఇలా మాటల్లో గాక అక్షరాల్లో సాగి వుంటే (నబొకొవ్ తన ఇంటర్వూలన్నింటికీ సమాధానాలు నోటితో గాక, అక్షరాల్లో రాసి ఇచ్చేవాడు), కొన్ని ప్రశ్నలకు నబొకొవ్ ఇచ్చిన సమాధానాలు వేరేగా వుండేవని నా కనిపించింది. ముఖ్యంగా "లొలీటా" ప్రధానంగా ప్రేమ కథ అన్న ట్రిల్లింగ్ వాదనని నబొకొవ్ మరో సందర్భంలో అస్సలు ఒప్పుకునేవాడు కాదు. "లొలీటా" ఇతివృత్తం ప్రేమా కాదు, సెక్సూ కాదు; బ్రిటిష్ రచయిత మార్టిన్ అమిస్ ఓ చోట చెప్పినట్టు "లొలీటా" ప్రధాన ఇతివృత్తం క్రూరత్వం.

ఆ సంగతి వదిలేస్తే, నబొకొవ్ మాట్లాడటంలో తన ఇబ్బందుల్ని ఓ ఇంటర్వూలో ఇలా చెప్పాడు:
Q: I notice you "haw" and "er"a great deal. Is it a sign of approaching senility?
Not at all. I have always been a wretched speaker. My vocabulary dwells deep in my mind and needs paper to wriggle out into the physical zone. Spontaneous eloquence seems to me a miracle. I have rewritten— often several times— every word I have ever published. My pencils outlast their erasers.
Q: What about TV appearances?
Well (you always begin with "well" on TV), after one such appearance in London a couple of years ago I was accused by a naive critic of squirming and avoiding the camera. The interview, of course, had been carefully rehearsed. I had carefully written out all my answers (and most of the questions), and because I am such a helpless speaker, I had my notes (mislaid since) on index cards arranged before me—ambushed behind various innocent props; hence I could neither stare at the camera nor leer at the questioner.
By the way, how I wish I had a privileged mind like that! You know, that awe-inspiring audacity, to be able to say things like: "... not even the shadow of my shadow." :P
అవును మళ్ళీ నబొకొవ్ గురించి ఎందుకు మాట్లాడుతున్నాను? ఎందుకంటే, మొన్నే "Pnin" మొదలు పెట్టాను. మొదలు పెట్టింది తడవు మళ్ళీ Nabokovian sphere of gravity లో పడిపోయాను. అదీ సంగతి!

2 comments:

  1. Dear Meher, I must thank you for re-kindling my interest in Nabokov. Many years ago, as I was exploring literary fiction in English, I read many times that Nabokov was a great stylist. I picked up some novel and couldn't proceed very far with it.
    Now, re-instigated by your series on Nabokov, I picked up a couple of books from the library .. boy, that prose just gives me goosepimples!
    Thanks again.

    ReplyDelete
  2. :) You are welcome. I am very glad.

    And, yes, that heady-prose can exasperate you sometimes to the extent of putting it down altogether, particularly a non-english reader; but my suggestion is: latch on to him steadfastly. He can show you the world like you have never experienced it before; or, to be more precise: experienced it, but never thought you could recognize it in mere words.

    ReplyDelete