December 1, 2016

ఒరాంగుటాన్


ఆఫీసులో వాడొచ్చి చేరేదాకా అంతా బానే ఉండేది. మేం ఐదుగురం కలివిడిగా సందడిగా ఉండేవాళ్ళం. అసలు అది ఆఫీసు పనేనా అన్నంత సఖ్యంగా చేసుకునేవాళ్ళం. వాడొచ్చి కడివెడు పాలల్లో ఉప్పుకన్నులా కలిసేదాకా.

నలుగురూ నవ్వేచోట గుర్తు రాకూడని మనిషి. పేరెందుకు గానీ, టైపిస్టు కాబట్టి అలాగే పిలుస్తాను. వాడు రాకముందూ టైప్ మిషను ఉండేది గానీ, ముసుగేసుకుని ఓ టేబిలు మీద అలా పడుండేది. హెడ్ గుమాస్తాగారికి ఎపుడన్నా నడుం లాగినపుడు కుర్చీ లోంచి లేచి అటూయిటూ పచార్లు చేస్తూ ఆ టేబిలు మీద కూర్చుని మాతో కబుర్లు చెప్పేవారు. ఆయన మనవలే ఎపుడన్నా ఆదివారం సరదాగా ఆఫీసుకి వచ్చినపుడు ఆ మిషను మీద కవరు తీసి పేపరెక్కించి ఆడుకునేవారు. లేకపోతే దాని జోలికే ఎవరూ పోయేవాళ్ళు కాదు.

ఒక రోజు ఉన్నట్టుండి పై నుంచి నోటీసు– ప్రతి డిపార్ట్మెంటుకీ టైపిస్టుల్ని ఇస్తున్నామని. మేవేం అడగలేదు కదా మాకెందుకని హెడ్ గుమాస్తా గారూ, సీనియరసిస్టెంటు గారూ పైవాళ్ళ దగ్గరకెళ్ళి మరీ చెప్పారు. మాటొచ్చింది కదాని చెప్తున్నాను. అసలు మాకు టైపిస్టు అవసరమే లేదు. నా దస్తూరీ ముత్యాల కోవలా ఉంటుందని అంటారు మా వాళ్ళంతా. పైగా చాలా వేగంగా కూడా రాస్తాన్నేను. అక్షర దోషాలూ, గ్రామరు మిస్టేకులూ అస్సలుండవు. ఎపుడో నేను చేరకముందు ఒక ముసలాయన ఉండేవాడట టైపిస్టుగా. వాళ్ళావిడకి పాపం అనారోగ్యమైతే వాలంట్రీ రిటైర్మెంటు పెట్టుకునెళ్ళిపోయాడు. అప్పట్నించీ, ఫాను చప్పుడుకే రీసౌండొచ్చే మా పెద్ద హాల్లో ఆ దరిద్రపు టైపు మిషను మోత తప్పిందని మా సర్వేయరుగారంటూ ఉంటారు. ఎపుడో తప్పితే ఆఫీసులో ఉండని ఆయనే అలాగంటే మరి మిగతావాళ్ళ బాధ! అందుకే పైకెళ్ళి మరీ టైపిస్టు అవసరం లేదని చెప్పుకున్నారు. కానీ అందరికీ ఓ రూలూ మీకో రూలూ కుదరదన్నారంట పైవాళ్లు. ఆ తర్వాత రెండ్రోజులకే దిగబడ్డాడు కొత్త టైపిస్టు.

నేను ఉత్తపుణ్యానికి ఒకళ్ళ గురించి పొల్లుమాటనే మనిషిని కాదు. అందరితో మంచిగా ఉంటాను. తోటి మనుషుల్నీ, చేసే పనినీ ప్రేమిస్తాను. మనసులో ఒకటుంచుకుని, బైటకొకలా మాట్లాట్టం తెలీదు. నేననే కాదు, మా ఐదుగురమూ అంతే. హెడ్ గుమాస్తా గారు అప్పుడపుడూ చిరాకొచ్చినపుడు అరిచినా, దాని వెనక పనవటం లేదన్న బాధా, మళ్ళీ అందుమూలాన మేమేవన్నా పైవాళ్ళ నుంచి మాట పడాల్సి వస్తుందేమోనన్న అక్కరా తప్పిస్తే ఇంకేం ఉండదు– ఇంట్లో పిల్లల్ని గదమాయించినట్టే. ఇక సీనియరసిస్టెంటు గారైతే చెప్పనే అక్కర్లేదు. మంచి సరదా మనిషి. ఒట్టి గళ్ళచొక్కాల్లోనే ఇన్ని రంగులూ, రకాలూ మార్చొచ్చా అనిపిస్తుంది ఆయన డ్రస్సింగదీ చూస్తే. వాచీ చైను లూజుగా మణికట్టు మీద ఆడించుకుంటా ఆయన మాకు తెలిసిన సంగతుల్నే మళ్ళా జోకుల్లా పేల్చి నవ్విస్తాడు. ఇక సర్వేయరుగారు వయసుకు తగ్గట్టే కాస్త గంభీరంగా అంటీముట్టనట్టు ఉంటారు. దగ్గరకొచ్చి మెల్లిగా మాట్లాడతారు. కూర్చుని తింటే కొండలైనా కరిగిపోతాయంటారు కాబట్టి ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు కానీ ఆయనకా అవసరమే లేదు. నాలుగోవాడు మణి. వాడ్ని మేవెవరం అటెండరు లాగా చూడం. బతికి చెడిన కుటుంబం నుంచొచ్చి ఈ ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. కాస్త పుష్టిగా వయసుకు మించి కనిపిస్తాడు కానీ ఇంకా కుర్రాడే, గెడ్డం ఓ పదిసార్లయినా గీసుండడు. వాడూ, సీనియరసిస్టెంటు గారూ కూర్చుని కత్తు కలిపారంటే ఇంక మేం పని పక్కనపెట్టి నవ్వుకుంటా కూచోవాల్సిందే.

మణి వరండాలో కూర్చుంటే ఊసుపోవటం లేదని హెడ్ గుమాస్తా గారు నా పక్కనే ఓ బల్ల వేయించారు. కానీ వాడందులో కుదురుగా ఓ నిమిషం ఎపుడైనా కూర్చుంటేనా. మొత్తం అన్ని డిపార్ట్మెంట్లూ వాడివే అన్నట్టు తిరుగుతాడు. ఎక్కడెక్కడి వార్తలూ మోసుకొస్తాడు. సర్క్యులర్లూ, నోటీసులూ పైన టైపింగ్ అవుతుండగానే మాకిక్కడ తెలిసిపోతుంటాయి. వాడి అల్లరి వెనక ఉన్న మరో మనిషి మాత్రం నాకే తెలుసు. వాడి లక్ష్యాలు, బాధ్యతలూ, కష్టాలూ… అన్నీ. ఎన్నో రాత్రుళ్ళు వాడు జీవితంలో పైకి రావటానికి ఏం చేయాలనుకుంటున్నాడో కళ్ళక్కట్టినట్టు చెప్తుంటే నేను అవన్నీ నా జీవితానికి సంబంధమున్నాయే అన్నట్టు విన్నాను.

ఇక నా గురించి పెద్దేంలేదు చెప్పుకోవటానికి. పెళ్ళయిన బ్రహ్మచారిని. ఆ మనిషి వెళిపోయిందన్న బాధేం లేదు. పనిని ప్రేమిస్తాను. మాట తెచ్చుకోను. సాయంత్రాలు పార్కులో నడవటం, కలం స్నేహితులు కొంతమందికి ఉత్తరాలు రాసుకోవటం, లేదంటే లైబ్రరీ నుంచి పుస్తకాలు తెచ్చుకుని చదువుకోవటం, రేడియోలో పాటలు వింటూ పడుకోవటం. ప్రతీదీ ఏ మోతాదులో ఉండాలో ఆ మోతాదులో ఉంది.

* * *

మనుషుల్ని వాళ్ళ రూపం బట్టి అంచనా వేయటం తప్పని నాకు తెలుసు. కానీ నేను గమనించిందేమిటంటే- ఒక మనిషి మనసు అష్టవంకర్లుగా ఉన్నప్పుడు ఆ ప్రభావం నెమ్మదిగా ఆ మనిషి రూపం మీద కూడా పడుతుంది. అందుకే మొదటిసారి చూసినప్పుడే కొత్త టైపిస్టు తేడాకొట్టేడు. చూట్టానికి మనిషి ఎత్తుగా, బలంగానే ఉంటాడు. తన ఎత్తుకి సిగ్గుపడుతున్నట్టు కొద్దిగా ఒంగి నడుస్తూంటాడు. నల్లటి ముఖం కాస్త పెద్దది కావటంతో కళ్ళూ ముక్కూ నోరూ అన్నీ ఖాళీగా సర్దినట్టుంటాయి. బుగ్గల మీద మొటిమల మచ్చలు గుంటలుపడి ఉంటాయి. ఎదర కొంత జుట్టూడిపోయి, నుదుటి మీద నరాలు వానపాముల్లా కదులుతుంటాయి. వేసుకునే బట్టల్లో ఎప్పుడూ ఓ రంగూపాడూ ఉండదు. ఒక చొక్కా వేలాడేసుకుని చేతుల దగ్గర పైకి మడతపెట్టుకుంటాడు. ఎత్తువల్ల పాంటుకి కిందెప్పుడూ చీలమండలు కనిపిస్తుంటాయి. ఇంత వర్ణించినా ఆ మనిషిలో ఏం తేడాకొట్టిందో చెప్పలేకపోతున్నాను. అతని ఫోటో తీసి చూపించినా అర్థంగాక పోవచ్చు. అతను మసలుకునే తీరులోనే ఆ అందవికారం ఉందేమో. ఎపుడూ ఏదో తడబాటుగా సంకోచంగా ఉంటాడు. కళ్ళల్లో కళ్ళుపెట్టి తిన్నగా చూడలేడు. అన్నీ పక్కచూపులు, దొంగచూపులు. చేరినకొత్తలోవుండే కంగారేమో అనుకున్నాం మొదట్లో. అలవాటయ్యాకా మాలో కలిసిపోతాడ్లే అనుకున్నాం. కానీ ఆర్నెల్లయినా అదే తీరు. హెడ్ గుమాస్తా గారు తన ధోరణేదో తనది. పని చేస్తే చాలు ఎవరెలా ఉన్నా పట్టించుకోరు. సీనియరసిస్టెంటు మాత్రం మొదట్లో అతని దగ్గరకు వెళ్ళి సరదాగా పలకరించేవారు. అలాంటప్పుడు అతని ప్రవర్తించే తీరు తేడాగా ఉండేది. ముఖమంతా తెచ్చిపెట్టుకున్న నవ్వుతో ఎంతో ఒదిగున్నట్టు సమాధానాలిచ్చేవాడు. అన్నీ ముక్తసరిగానే ఉండేవి. సీనియరసిస్టెంటు చూసిచూసి పట్టించుకోవటం మానేశారు. మొదట్లో లంచ్ కి వెళ్ళేటప్పుడు రమ్మంటే మాతోపాటు వచ్చేవాడు. మా వరసలో ఎప్పుడూ చివర్న కూర్చునేవాడు. కలిపించుకుని మాట్లాడేవాడు కాదు. మేం ఏదన్నా కదిపితే మాత్రం ముఖమంతా ఎంతో ఇదిగా మార్చేసుకుని సమాధానం చెప్పేవాడు. అదంతా నటన అని తెలిసిపోయేది. మేం మాట్లాడే మాటల్లో అతనికేం ఇంట్రస్టు లేదని తొందర్లోనే అర్థమైపోయింది. ఎపుడో అరుదుగా అతనే కలగజేసుకుని ఓ మాట అన్నా, అది కూడా ఇంట్రస్ట్ ఉండి కాదని, తన వంతుగా ఏదోటి మాట్లాడాల్సిన బరువు ఫీలయి మాట్లాడుతున్నాడని మాకనిపించేది. దాంతో పక్కనే కూర్చున్నా పట్టించుకోవటం మానేశాం. అంత పొడవైన చేతులు ఎబ్బెట్టుగా ఊపుకుంటూ మా వెనక నడుస్తుంటే మోయలేని తోకలా అనిపించేవాడు. తర్వాత్తర్వాత మెల్లిగా తనే మాతో భోజనానికి రావటం మానేశాడు.

కానీ అంత పెద్ద హాల్లో ఆ మూల అతని జాడ మరీ పట్టించుకోకుండా ఉండలేం కదా. పైగా ఆ టైప్ మిషను చప్పుడోటి. అసలు అతను మాట్లాడకపోవటాన్ని ఆ టైపు టకటకల్తో భర్తీ చేసుకుంటున్నాడేమో అనిపించేది. ఒక్కోసారి మానుంచి తనని వేరు చేసుకోవటానికి ఆ టైపు చప్పుడుని గోడలా వాడుతున్నాడేమో అనీ అనిపించేది. మా సీనియరసిస్టెంటుగారు ఏదో జోకేసినపుడో, మా మణి ఏదన్నా ఊళ్ళో విషయం మాట్లాడుతున్నప్పుడో, ఇలా మేం ఐదుగురం ఒక కుటుంబంలా సందడిగా ఉన్నప్పుడల్లా, మాలో కలవాల్సిన అవసరాన్నించి తప్పించుకోవటానికన్నట్టు ఆ టైపు మిషను మామూలుకన్నా జోరుగా టకటకలాడేది, కేరేజీ డుర్రున వెనక్కి మళ్ళేది. ఎపుడో ఒకసారి ఏదో తప్పనిసరి అవసరం వచ్చి మా టేబిళ్ళ దగ్గరకొచ్చి నిలబడి గొణిగేవాడు. రెట్టిస్తే తప్ప ఏమంటున్నాడో అర్థమయేది కాదు. చెప్పాపోవటమే, అప్పుడప్పుడూ అతని మీద జాలేసిన సందర్భాలున్నాయి. సీనియరసిస్టెంటు గారు అతను చేతులేలాడేసుకుంటూ నడిచే తీరు చూసి ఒరాంగుటాన్ అని పేరు పెట్టారు. ఒకసారి అతను లేనప్పుడు గుప్పిళ్ళు వదులుగా మూసి అతనిలా నడిచి కూడా చూపెట్టారు. అప్పుడు నవ్వొచ్చింది గానీ తర్వాత జాలేసింది. మణి కూడా లోకువ కట్టేసాడు. ఒకసారి టైపిస్టు ఏదో ఫైలడిగితే, “తీసుకోండి సార్, ఆ దుమ్ములోకి వెళ్ళటం నా వల్ల కాదు”అనేసి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ రోజు రాత్రి మణి నా గదికి వచ్చినపుడు వాడి కోసం ఆమ్లెట్టదీ వేస్తూ, “జీవితంలో ఏం దెబ్బలు తిన్నాడో మనకేం తెలుసురా!” అని నచ్చచెప్పాను. “నువ్వో అమాయకుడివి, పైకి అలా కనపడేవోళ్ళు చాలా డేంజరు,” అన్నాడు. వాడన్నది నిజమే, నేను ఊరికే అందర్నీ నమ్మేస్తాను.

మనుషులెపుడూ చలాకిగా, కలుపుగోలుగా ఉండాలని నేను అనుకుంటాను. భూమ్మీద పుట్టి పోయేలోగా పదిమందినీ కలేసుకోవాలి, మన పాడె లేచినపుడు అందరూ కన్నీటితో సాగనంపాలి. ఎందుకపుడూ ఏదో కోల్పోయినట్టుండాలి? ఓ చిరునవ్వుతో, ఓ ఆప్యాయమైన పలకరింపుతో గెలవలేందెవర్నీ? అదీ నా పద్ధతి. నలుగురూ ఒకలా ఉన్న చోట, ఒకడు ఎడంగా నన్నంటుకోకు నామాలకాకీ అన్నట్టుంటే బాగోదు, నిజమే. అయితే అతనికేం కష్టాలున్నాయో అనుకుని ఉండిపోయాను. సర్వేయరు గారంటే అసలిలాంటియ్యి పట్టించుకోడు. హెడ్ గుమాస్తా గారూ పెద్ద పట్టించుకనే మనిషేం కాదు గానీ, ఆ మధ్యో సారి ఆయనకీ ఒళ్ళుమండింది. ఆదివారాలెపుడైనా పనుండి ఆఫీసుకి రావాల్సొస్తే సరదాగా మనవళ్ళిద్దర్నీ వెంటబెట్టకుని రావటం ఆయనకలవాటు. ఒకరోజు ఆళ్ళ పెద్దమనవడు టైపు మిషనుతో ఆడుకుంటుంటే, అపుడే లోపలికొచ్చిన టైపిస్ట్ “ఒయ్యోయ్!” అంటూ గదమాయించేడు. నేను అప్పటికీ “మన సార్ మనవలండీ”అన్నాను కూడా. “రిబ్బను ఊడొచ్చేసిందండీ”అంటూ దాన్ని పైకెత్తి చూపించేడు. హెడ్ గుమాస్తా గారు అప్పటికైతే ఏమనలేదు. ఫైల్లో తల దూరుస్తూ “పెట్టుకోవచ్చు లేవయ్యా మాయదారి రిబ్బను”అని ఊరుకున్నారు. తర్వాత ఓ రెండ్రోజులకి టైపిస్టు కొట్టిన లెటర్లో గ్రామరు మిస్టేకులతో సహా రెడ్డింకుతో నోట్ చేసేరు. దగ్గరికి పిలిచి కడిగిపారేసారు. ఆయనకి కోపమొస్తే వీరభద్రుడే! కాయితాలు ఇలాగ మొహం మీదకు ఇసిరికొట్టేశారు. మరెందుకు దూల నోరు కాకపోతే. కిందపడిన పేపర్లన్నీ ఏరుకుని వెళ్ళి సీట్లో కూర్చున్నాడు.

ఆ రోజు సాయంత్రం ఇంటికెళిపోతున్నప్పుడు ఆఫీసు బైట రావిచెట్ల కిందున్న చప్టా మీద ఒక్కడే కూర్చుని సిగరెట్టు కాలుస్తూ కనపడ్డాడు. నేను దగ్గరికెళ్ళి కాసేపు ఈ మాటా ఆ మాటా మాట్లాడి తిన్నగా అడిగేసాను-

“అసలేంటి మీ ప్రాబ్లెం? ఏమన్నా కుటుంబ సమస్యలా?”

అతను అర్థం కానట్టు ముఖం పెట్టి “నా ప్రాబ్లెం ఏముంది సార్”అన్నాడు.

“కాదూ, ఎందుకలా డల్లుగా ఉంటారూ. హేపీగా నవ్వుతా ఉండాలండీ. కష్టాలెవరికి లేవు మన ఆఫీసులో? మన మణిగాడు మనసులో ఎన్నెన్ని బరువులు మోస్తా ఎంత సరదాగా ఉంటాడో చూడండి. బీపాజిటివ్ అండీ!” అన్నాను.

వంకర నవ్వు నవ్వి “నాకు కష్టాలేవీ లేవండీ,” అన్నాడు.

“మరెందుకలా ఎపుడూ ఏదో కోల్పోయినట్టుంటారు? ఇక్కడంతా మనవాళ్ళేనండీ. హెడ్ గుమాస్తా గారి మాట కొద్దిగా కటువనేగానీ, మళ్ళీ కష్టం వస్తే మాత్రం ఫస్టు మన పక్కనుండేది ఆయనే” అన్నాను మంచిగా.

“ఏవండీ, ఆయన అనే పొజిషన్లో ఉన్నాడు, నేను పడే పొజిషన్లో ఉన్నాను. నాకీ ఉద్యోగం అవసరం. ఇది పర్మినెంటు అయ్యేదాకా ఏ ఆఫీసు కాకి నా మీద రెట్టేసినా తుడుచుకుని పోతాను,” అన్నాడు ఓ నిర్ణయానికొ వచ్చినట్టు.

అలా మాట్లాడేసరికి నాకు చాలా బాధేసింది. హెడ్ గుమాస్తా గారి గురించి ఆయన వెనకాల కూడా ఎప్పుడూ ఓ పొల్లుమాట అనుకుని ఎరగం మేము. మనిషి అలాంటోడు.

“మీ మెంటాల్టీ మార్చుకోకపోతే మాత్రం కష్టమండీ”అని చెప్పి వచ్చేశాను.

అప్పట్నుంచీ నాకు అతని మీద జాలి కూడా పోయింది. ఎపుడన్నా ఏదో స్టేషనరీ కోసం నా టేబిల్ దగ్గరకొచ్చి గొణిగినా లేవనో, ఉన్నా కూడా నాకు కావాలనో చెప్పేసేవాడ్ని. ఒకసారి అలానే అంటే, “ఏం సార్ అన్ని పిన్నులూ వాడేస్తారా మరీని”అని గొణిగేడు. “వాడతావాఁ లేదా అన్నది కాదు సార్, నాకని ఇచ్చినవి నేను ఓ లెక్కలో ఖర్చుపెట్టుకుంటాను. ఆ లెక్క తప్పటం నాకు ఇష్టం లేదు,” అని నిక్కచ్చిగా చెప్పేశాను. అసలతని జోలికేరాని హెడ్ గుమాస్తా గారి గురించే మనసులో అలా అనుకున్నాడంటే, మన గురించి లోపల్లోపల ఏమనుకుంటున్నాడో ఆ మాత్రం ఊహించలేమా!

అంతా సఖ్యంగా మంచితనంతో మసిలే చోట ఒకడు మనసు నిండా ఇలాగ విషం నింపుకున్నాడని తెలిస్తే ఎలా ఉంటుంది. ఒక్కోసారి అతని లోపల కుళ్ళు బాగా బైటపడిపోయేది. మా హెడ్ గుమాస్తా గారి యాభయ్యో పుట్టిన రోజప్పుడు జరిగిన సంగతి బా గుర్తు. మాకు ప్రతి ఏటా హెడ్ గుమాస్తా గారి పుట్టిన్రోజంటే పండగతో సమానం. పైగా అది యాభయ్యో పుట్టిన్రోజు. అంతకుముందు రోజు రాత్రే సీనియరసిస్టెంటు గారూ, మణీ బండి మీద టౌన్ కెళ్ళి పెద్ద కేకు తెప్పించి సర్వేయరు గారింట్లో ఫ్రిజ్ ఉంటే అందులో పెట్టివుంచారు. నేనూ, మణీ తెల్లారే ఆఫీసుకొచ్చేసి హాలంతా అందంగా రంగు కాయితాలయ్యీ అతికించాం. హెడ్ గుమాస్తా గారొచ్చేసరికి అంతా సిద్ధంగా చేసుంచాం. ఆయన కేకు కోస్తూండగా, మేం అంతా చుట్టూ నిలబడి బర్త్ డే సాంగ్ పాడుతుంటే వచ్చాడు టైపిస్టు. కాసేపు ఏం అర్థం కానట్టు చూస్తూ నిలబడిపోతే సీనియరసిస్టెంటు గారు “రండ్రండి”అని పిలిచారు. మా మధ్యకు వచ్చి మాతో పాటు చప్పట్లు కొట్టాడు మొక్కుబడిగా, పాటకి నోరు కూడా కదపలేదు. అదే నాకర్థం కాంది! ఏదన్నా అందరూ కలిసికట్టుగా ఓ పని చేస్తున్నప్పుడు అందులో వచ్చి కలిసిపోకుండా పక్కగా నిలబడి ప్రేక్షకుడిలా చూస్తుంటే ఎలా ఉంటాది మిగతావాళ్ళకి? అక్కడికేదో మేమంతా వెర్రోళ్లవన్నట్టు. ప్రతీ ఏటా పుట్టిన రోజుకి హెడ్ గుమాస్తా గారు స్వయంగా ఆయన చేతుల్తో కేకు ముక్కల్ని తినిపించడమూ, మేవందరం – సర్వేయరుగారంటే పెద్దాయన కాబట్టి ఆయన తప్ప మిగతా అందరం – వందనంగా ఆయన పాదాలు తాకి ఆశీర్వాదం తీసుకోవటమూ ఓ ఆనవాయితీగా అలా సాగుతుంది. ఆ ప్రకారంగానే సీనియరసిస్టెంటు గారూ, నేనూ, మణీ వంగి దణ్ణం పెట్టుకున్నాం. ఆయన మొహమాటంగా “ఎందుకయ్యా ఇవన్నీను”అంటున్నా కానీ. తర్వాత ఆ పక్కన ఎడ్డావతారంలా నిలబడి చూస్తున్న టైపిస్టుని కూడా సీనియరసిస్టెంటు గారు కాస్త రహస్యంగానే “రండి మీరూనూ” అన్నట్టు సైగ చేసేరు. దానికతను ఏదో తాయిలం ఇవ్వబోతుంటే మొహమాటపడుతున్నట్టు మొహంపెట్టి ‘ఫర్లేదు ఫర్లేద’న్నట్టు చేతులాడిస్తూ వెనక్కు జరుగుతున్నాడు. వెనకాల ఉన్న మణి కాళ్ళు తొక్కేసరికి మణి అతన్ని కొద్దిగా ముందుకి తోసాడు. అతని చేయి అందిపుచ్చుకుని నేనే చొరవగా “ఆయన బ్లెస్సింగ్స్ తీసుకుంటే మంచిదండీ”అని ముందుకు లాగబోయాను. అతను నా చేతిని విదుల్చుకున్నాడు. ఇక్కడేదో జరుగుతున్నదని అప్పుడే గమనించిన హెడ్ గుమాస్తా గారు “ఏంటయ్యా ఏంటి?” అని మా మధ్యలోకి వచ్చారు. “మీ బ్లెస్సింగ్స్ తీసుకోమంటే టైపిస్టుగారు మొహమాటపడుతున్నారు సార్,” అన్నాడు వెనక నుంచి మణి. హెడ్ గుమాస్తా గారు మా వైపు మందలిస్తున్న నవ్వుతో “ఏంటండి ఇదంతా,” అని, టైపిస్టుతో “ఏదో వీళ్ళ చాదస్తమాయ్యా, నువ్వెళ్లు నువ్వెళ్ళు,” అనేసన్నారు. పోనీ అపుడైనా వయసులో పెద్దాయనా, కేడర్లో పెద్దాయనా అనేసి ఓమారు వంగి ఆయన కాలు తాకుండచ్చు కదా? వాడి కుచ్చు కిరీటమేవైనా ఊడిపోతుందా? అలాగే వెనక్కి తిరిగి వెళ్ళి సీట్లో కూర్చుండిపోయాడు పెద్ద మనిషి!

ఆ తర్వాతే నేను మణితోనీ, సీనియరసిస్టెంటుగారితోనీ ఆ రోజు రావి చెట్టు దగ్గర హెడ్ గుమాస్తా గారి గురించి టైపిస్టు ఏమన్నాడో చెప్పాను. వాళ్ళిద్దరూ అవునా అని బాధపడ్డారు. నేనంటే ఊరుకున్నాను కానీ సీనియరసిస్టెంటు గారు ఊరుకుంటారా! ఆయనైతే మరీని. అప్పుడ్నించీ అదను దొరికినప్పుడల్లా టైపిస్టుకి ఏదో ఒక చురక అంటిస్తూనే ఉండేవారు. మాతో ఏదో ఊళ్ళో విషయం గురించి మాట్లాడుతూనో, లేదంటే ఏదో ప్రొసీజరు డిస్కస్ చేస్తూనో ఉన్నట్టుండి టైపిస్టు వైపు తిరిగి “ఏ సార్ అంతేనా?” అని అడిగేవారు. టైపిస్టు కాసేపు అయోమయంగా కలదొక్కేసుకుంటూంటే ఓ ఆటాడుకునేవారు. అప్పుడప్పుడూ మణి కూడా ఆయనకి తోడొచ్చేవాడు.

ఒకసారి టైపిస్టు మా ముందు నుంచీ నడిచి సీటు దగ్గరికి వెళ్తూంటే సీనియర్ అసిస్టెంటుగారు “ఏయ్, ఏంటా నడక ఒరాంగుటాన్ లాగా!” అని గట్టిగా అన్నారు. టైపిస్టు వెనక్కు తిరిగి చూడగానే, అతనివైపు ఎత్తిన చేయిని చప్పున అక్కడే ఉన్న మణి వైపు తిప్పేశారు, ఆ మాట వాడినుద్దేశించి అన్నట్టుగా. మణిగాడు కూడా చేతులేలాడేసుకుని, కాళ్ళు కొద్దిగా పంగజాపి నడిచాడు. “రికార్డు రూంలో మెట్లెక్కీ ఎక్కీ తొడలు ఒరుసుకుపోతున్నాయ్ సార్,” అని ఏదో దొంగమాటతో కప్పిపుచ్చాడు. టైపిస్టు వెనక్కి తిరిగినవాడు తలతిప్పుకుని వెళిపోయాడు, ఓ వెర్రి నవ్వు కూడా నవ్వేసి. అప్పుడు తననే అంటున్నారని అర్థమయ్యిందో లేదో కానీ, ఇలాంటి జోకుల్నే తిప్పి తిప్పి వాడటం వల్లా, పదే పదే “ఒరాంగుటన్” అన్న పేరు తనుండగానే వినపడటంతోనీ బహుశా గ్రహించే వుంటాడు. ఒక్కోసారి ఆ పదం వినపడినా, తల కూడా తిప్పకుండా ముఖం మాడ్చుకుని వెళ్ళి సీట్లో కూర్చునేవాడు. నేను అప్పటికీ అన్నాను కూడా సీనియరసిస్టెంటు గారితో, “సార్ ఆపండి సార్ మీరు మరీ చిన్నపిల్లాడిలా,” అని. అయినా ఆయన ఏదైనా మనసులో పెట్టేసుకుంటే అంతే ఇక. ఒక్కోసారి అందరికీ టీలు తెప్పించి కూడా టైపిస్టుకి తెప్పించడం మానేసేవారు.

సీనియరసిస్టెంటు గారు సెటైరేసినప్పుడల్లా అతనూ అదేలెక్కలో తిరిగి మాటకు మాటంటే బావుండేది. కానీ అతనేం మనిషో, అంతకంతకూ ముడుచుకుపోయేవాడు. అలాంటప్పుడు మాకు ఇంకా ఇంకా ఏడిపించాలనిపించేది. ఒకసారి మాతో చిట్టీల్లో కలుస్తాడేమోనని అడిగితే కలవనన్నాడు, ఎందుకనడిగితే జీతం డబ్బులు అంత మిగలవని చెప్పాడు. “ఏవండి రెండు ఫేమిలీసేఁవన్నా మెయింటైన్ చేస్తన్నారేటి?” అన్నాడు సీనియరసిస్టెంటు గారు సరదాకి. అందరూ నవ్వేసేం. అతను ముఖం అలాగే పెట్టుకుని సీనియరసిస్టెంటు గారి వైపు చూస్తున్నాడు.

“కానీ మీకే గనక ఇద్దరుపెళ్ళాలుంటే ఆళ్ళకీ ఆళ్ళకీ మధ్య కాలక్షేపం అవ్వాలే తప్ప మీతో మాత్రం కాదండోయ్,” అన్నాడు సీనియరసిస్టెంటుగారు.

“సార్ మీరు… ఎంతలో ఉండాలో అంతలో… మంచిద్సార్… ఎంతలో ఉండాలో అంతలో ఉంటే మంచిదిసార్” అన్నాడు ఆవేశంతో నత్తొచ్చేస్తుంటే.

“అయ్యో ఏంటయ్యా సాఁవీ ఈయన సీరియస్సైపోతున్నారు. రెండు ఫేమిలీసని నేనేదో కాంప్లిమెంటుగా అన్నానండీ”

“దాని గురించని అంటంలేదు. మీరీ మధ్య చాలా ఎక్కువ మాట్లాడుతున్నారు. నా మీద సెటైర్లయ్యీని. నాకర్థం కావనుకుంట్నారా ఏంటి”

“బాబూ మణీ కాస్త మంచినీళ్ళు పట్రా ఆయనికి,” అన్నారు సీనియర్ అసిస్టెంటు. తర్వాత హెడ్ గుమాస్తా వైపు చూసి ‘ఏంటి సార్ ఇది మాకు’ అన్నట్టు నవ్వారు.

హెడ్ గుమాస్తా గారు పని ఆపి టైపిస్టు వైపే చూస్తున్నారు.

టైపిస్టు ఈసారి దిగ్గున సీట్లోంచి లేచి నుంచొని హెడ్ గుమాస్తా గారి కేసి చూసి మాట్లాడుతూ, “సార్, ఇలా అంట్నానని మీరేవనుకోవద్దు. ఎవరి మర్యాదాళ్లకుంటాది. ఎలా పడితే అలా మాట్లాడితే ఎలా సార్” అని అడిగాడు న్యాయం చెప్పమని దబాయిస్తున్నట్టు.

హెడ్ గుమాస్తా గారికి వీరభద్రుడు పూనేసేడు. “ఓయ్… నువ్వు కూర్చో ముందు. ఎందుకలా రైజై పోతున్నావయ్యా? ఆఫీసన్నాకా అందరూ నీలా మొఖం గంటు పెట్టుకుని కూర్చూనుంటే పన్లవ్వవు. మనుషులు సరదాగా ఉంటే పనీ సరదాగా అయిపోద్ది. ఏంట్నీకేవన్నా మా కన్నా ఎక్కువ జీతవిస్తన్నారా తలెత్తకుండా ఊ సీరియస్ గా పని చేయమని? కొత్తగా ఒచ్చేవు కాబట్టీ, నీకు చెప్తే తప్ప అర్థవయ్యేట్టు లేదు కాబట్టీ, ఇక్కడ పద్ధతులు చెప్తున్నాను ఇను. ఇప్పటిదాకా మేవెవరం దీన్ని ఆఫీసనుకోలేదు, ఒకరికొకళ్ళం కొలీగ్సనీ అనుకోలేదు. ఇదో ఫేమిలీ, మేం ఫేమిలీ మెంబంర్స్ మి. ఒకళ్ళ మీదొకళ్ళు జోకులేసుకుంటాం, పనీ అలాగే చేసుకుంటాం. ఇప్పటిదాకా అలాగే నడిచింది. నువ్వొచ్చినంత మాత్రాన ఇక్కడ పద్ధతులేవీ మారిపోవు. నువ్వూ నలుగురిలో ఒకడిగా కలిసిపోవటం నేర్చుకో ముందు. కూర్చో ఇక!” గద్దించినట్టన్నారు హెడ్ గుమాస్తా గారు.

నేనూ నా మాటగా అన్నాను. “అలాక్కాదండీ, పోనీ మిమ్మల్నేవన్నా దూరం పెట్టేవా మేము. ఎప్పుడూ కలుపుకుందామనే చూసేం కదా. సర్లే మీరు కలాపోయేసరికి ఏమో మీకేం ప్రోబ్లెంస్ ఉన్నాయోనని అలా వదిలేసేఁవంతే” అనునయంగానే అన్నాను.

“వదిలేయటం అంటే ఇలా అయిందానికీ కాందానికీ ఎటకారాలాడ్డవాండీ?” అనడిగేడు.

సీనియరసిస్టెంటు గారు “అయ్ బాబోయ్ బాబూ మీకో దణ్ణం” అని తల మీద చేతులు చప్పట్లు చరిచి, “నేను అందరితో ఒకలా ఉండి మీతో ఒకలా ఉండ్లేను. లోపల్లోపల మీరంత ఇదైపోతున్నారని నాకు తెలీదిప్పటిదాకాని. మీకది ఇబ్బందైతే ఇదిగో ఈ రోజు నుంచి నేను నోరు మెదిపితే ఒట్టు.” అని చుట్టూతా అందరి వైపూ ఓసారి చూసి, “ఏం సార్, ఈ రోజు నుంచీ మీరు నా వైపు చూస్తే నేను కనపడతాను. నా గొంతు వినపడితే మాత్రం చెప్పుతీసుక్కొట్టండి. సరేనా,” అన్నాడు.

“మీరెందుకు మీ పద్ధతులు మార్చుకోవాలండీ. అవసరమైతే ఆయనే సీటు బైటేసుక్కూచుంటాడు రేపణ్ణించీ” అన్నాడు హెడ్ గుమాస్తా గారు వారిస్తూ.

మణి మధ్యలోకొచ్చి చాకచక్యంగా గొడవ సర్దేశాడు. టైపిస్టు మళ్ళీ ఏదో మాట్లాడబోతుంటే, “సార్ సార్! కూర్చోండి సార్ మీరు. ఎందుకూరికేని ఒకాఫీసులో ఉంటా మన్లో మనం ఆఁ?” అని ఆయన భుజం పట్టుకుని కూర్చోపెట్టేశాడు.

అతను ముఖం ఇలా పెట్టుకుని టైపు టిక్కు టిక్కులాడించేడు. కాసేపు హాల్లో అది తప్ప ఇంకో చప్పుడు లేదు.

సీనియరసిస్టెంటు గారే మళ్ళీ “ఏదో ప్రతిజ్ఞ అయితే చేస్సేను కానీ, ఊరుకొమ్మన్నంత మాత్రాన ఊరుకునే నోరు కాదు సార్ నాది, ఓ జోకు గుర్తొస్తంది చెప్మంటారా?” అనడిగేడు గిల్టీగా మొహం పెట్టి.

అందరం నవ్వేసేం.

టైపిస్టు లేచి పనున్నట్టు బయటికెళిపోయేడు.

* * *

మర్నాడు పొద్దున్న మణి పైనుంచి ఓ వార్త మోసుకొచ్చాడు. “మన టైపిస్టు గారు డిపార్ట్మెంటు మార్పించేమని అర్జీ పెట్టుకున్నారంట సార్” అన్నాడు హెడ్ గుమాస్తా గారితో. పైన బంట్రోతు ఆ లెటర్ చూపించాడట. ఆ ఉత్తరంలో చదివిన విషయాల్ని గుర్తున్న మేరకి చెప్పటానికి ప్రయత్నించాడు: “పూజ్యులైన అయ్యా… మీరు నన్ను నియమించిన విభాగము నందు నాకు అనుకూలముగా లేదు. నా సహోద్యోగులలో కొందరి వల్ల నేను నా విధులు సక్రమంగా నిర్వహించలేకున్నాను. దయచేసి నన్ను వేరే విభాగమునకు బదిలీ కావించగలరు. విధేయుడు, ఫలానా ఫలానా, టైపిస్టు, ఫలానా ఫలానా విభాగం”.

సీనియరసిస్టెంటుగారు “దయిద్రం ఒదిలింది” అన్నారు హెడ్ గుమాస్తా గారి వైపు చూస్తూ. నాకూ అలాగే అనిపించింది.

హెడ్ గుమాస్తా గారి ముఖం ఎర్రబడిపోయింది. “ఏం వదలటం అండీ. వెళ్తా వెళ్తా అంతా పెంటేట్టేసి వెళ్తేనీ” అన్నారు.

“అవున్నిజమే సార్, ఆ మాట ఆలోచించలేదు”

“ఏరా మణీ, బంట్రోతు లెటర్స్ తీసికెళిపోయేడా సార్ కేబిన్ లోకి?”

“లేద్సార్, ఇంకా సార్ రాలేదు.”

“పైకి పోయి నేనిమ్మన్నానని చెప్పి ఆ లెటరిలా తీసుకురా!”

మణి పైకి వెళ్లాడు.

“ఆ లెటరు సార్ దాకా వెళ్తే మొత్తం డిపార్ట్మెంట్లో మన పరువు పోయినట్టే కదా. అంటే మనవూఁ విషయం చెప్తావనుకోండీ. నాన్ కోపరేటివ్ గా బిహేవ్ చేస్తనాడనేసి. కానీ సార్ ఓ మాటైతే అడుగుతాడు కదా పైకి పిలిచి! మనం నిలబడి జవాబు చెప్పాలి కదా. ఎంత దయిద్రంగా ఉంటదా సిట్యువేషను?” అన్నారు.

నేనూ అవునన్నాను.

“తత్తుకొడుకున్రానీయండి చెప్తాను,” అన్నారు హెడ్ గుమాస్తా గారు.

మణి లెటరు తీసుకువచ్చే లోపలే టైపిస్టు వచ్చేశాడు. వస్తూ విష్ చేసేడు కానీ ఎవరం రెస్పాండ్ కాలేదు. మణి లెటర్ తెచ్చి హెడ్ గుమాస్తా గారి చేతుల్లో పెట్టేడు. ఆయన దబ్బపండు చాయ ముఖంలో ఏం తేడా అయినా ఇట్టే తెల్సిపోతుంది. లెటర్ చదువుతూ ఎర్రగా అయిపోయిందాయన ముఖం. టైపిస్టు మాత్రం ఇదంతా ఏం తెలీదు కాబట్టి ఏదో తన మానాన కొట్టుకుంటున్నాడు. హెడ్ గుమాస్తా గారు నిశ్శబ్దంగా లేచి టైపిస్టు టేబిల్ దగ్గరికి వెళ్లారు. టైపిస్టు ఏంటన్నట్టు లేవబోతుంటే కూర్చోమని సైగ చేసి తను కూడా పక్కనో స్టూలుంటే లాక్కుని అతనికెదురుగా కూర్చున్నారు.

“ఈ లెటరొకటి కొద్దిగా మార్చి రాయాలి. నేను డిక్టేట్ చేస్తాను మీరు కొట్టిపెట్టండి,” అంటూ టైపిస్టు లెటర్ని అతని చేతికే ఇచ్చారు. అదీ హెడ్ గుమాస్తా గారంటే!

టైపిస్టు ఆ లెటర్ ని వినయంగా చేతుల్లోకి తీసుకున్నాడు. ఆ లెటర్లోకి తొంగి చూస్తానే మెల్లగా లేచి నుంచున్నాడు. “ఏంటి సార్ ఇది, మీ దగ్గిరికి ఎలా వచ్చింది?” అన్నాడు.

హెడ్ గుమాస్తా గారు అలాగే బల్ల మీద మోచేతులు నిలబెట్టి వేళ్ళు జతకలిపి అతని ముఖం వంక చూస్తున్నారు.

టైపిస్టు ఇంకా ముఖంలో కంగారు పెరుగుతుంటే మా అందరి వంకా చూసాడు. మళ్ళీ హెడ్ గుమాస్తా గారి వైపే చూసి, “ఏంటి సార్, ఇదెలా వచ్చింది మీ దగ్గిరికి. నేనేదో సార్ కి రాసుకున్నాను నా ప్రాబ్లెంస్…” అన్నాడు.

“ఎలా వచ్చిందో చెప్తాను. ముందు నాకు చెప్పు. సార్ నీకేవైనా చుట్టమవుతాడా?”

“లేదు”

“వేరే రకంగా ఏవన్నా పరిచయమా?”

“లేద్సార్”

“నీ డిపార్ట్మెంట్ హెడ్ ఎవరు?”

“… మీరే”

“మరి రోజూ కళ్ళు ముందుండే నాకు నీ ప్రాబ్లెం ఏంటో చెప్పకుండా నువ్వు తిన్నగా సార్కి ఎందుకు ఉత్తరం రాసేవు?”

“మీకు తెలీదాండి, నా ప్రాబ్లం ఏంటో?”

“తెలుసు… నీ ప్రాబ్లెం ఏంటో తెలుసు. అది నీకు నువ్వు తెచ్చిపెట్టుకున్నదే తప్ప బయటివాళ్ళెవరూ బాధ్యులు కాదనీ తెల్సు. కానీ నువ్వేం రాసావ్ ఈ లెటర్లో… ఆ? చదువయ్యా పైకి చదువూ? ఆళ్ళ గురించి నాలుగు మంచి మాటలు వినాలనుండదా నీ కొలీగ్స్కి?”

టైపిస్టు ఆ లెటర్ అలాగే పట్టుకుని చూస్తుంటే హెడ్ గుమాస్తా గారే బర్రున స్టూలు వెనక్కి జరుపుకుంటూ పైకి లేచి అతని చేతుల్లోంచి లెటర్ లాక్కున్నారు. అందులో రాసున్నది గట్టిగా చదివి వినిపించేరు. మధ్య మధ్యలో ఒక్కో వాక్యం దగ్గర ఆగి, ఒకసారి సీనియరసిస్టెంటు గారికేసి “ఇది మీ గురించి ఈయన అభిప్రాయవండీ,” అనీ, ఇంకోసారి నా వైపు తిరిగి, “ఇదిగో జూనియర్ అసిస్టెంటు గారు మీరు తప్పించుకుంటున్నా అనుకుంటున్నారా, చూడండి మీ గురించేం రాసేడో,” అనీ, ఇంకోసారి మణి వైపు చూస్తూ, “రేయ్, నువ్వూ తప్పిపోలేదు ఇందులో,” అనీ అంతా చదివి, “ఇట్లు, మీ విధేయుడు,” అని పూర్తి చేసారు. తర్వాత టైపిస్టు వైపు చూస్తూ ఉత్తరాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా చింపి ఉండలాగా చేసి అతని టేబిలు మీదే ఓ పక్కన పెట్టారు.

“నువ్వు నీ బుర్రలోకి ఏ చెత్తొస్తే ఆ చెత్త రాసేసి సార్కి పంపేవు. ఆయన ఈ తలపోటు యవ్వారమేదో నన్నే చూసుకొమ్మని పిలిచి దీన్ని నా చేతికిచ్చారు. నేను అక్కడే చెప్పుండచ్చు– నీకు పని రాదనీ, నలుగురితో కలిసి పన్చేసే గుణం లేదనీని. అక్కడే నిన్ను పీకి పారదొబ్బమని ఓ మాట అనేసి ఉండొచ్చు. కానీ ఒకడి కడుపు కొట్టే పన్లు నేనెప్పుడూ చెయ్యను. అంత నీతిలేని లంజాకొడుకుని కాదు.”

టైపిస్టు, “మీ గురించేం రాయలేదు అందులో…” అనేదో గొణగబోయాడు.

“నా డిపార్ట్మెంటు నంటే నన్ను అన్నట్టు కాదా!!” హాలంతా మార్మోగిపోయేలా అరిచేరు హెడ్ గుమాస్తా గారు. నాకైతే వళ్ళు జలదరించిపోయింది. సీనియరసిస్టెంటు గారు సీట్లోంచి లేచి, “సార్ సార్ మీరు ఆవేశపడొద్దు,” అంటూ దగ్గరకు రాబోతుంటే ఒక చేతో దగ్గరకు రావద్దన్నట్టు ఆపారు హెడ్ గుమాస్తా గారు. కొంతసేపు అలాగే నిలకడగా ఊపిరి పీల్చుకుని తర్వాత మాట్లాడేరు. “నువ్వు చేసింది లత్కోరు పని. ఓ రకంగా ఎడ్డి పని కూడా. ఎందుకంటే ఇదే ఆఫీసులో పదేళ్ళ పైన సర్వీసుంది నాకు. నన్నిక్కణ్ణించి కదిలిద్దామని ఇదిగో ఇంతమంది ట్రై చేసారు. నా ముందూ, నా వీపెనకాలా కూడాని. మరెందుకు ఏం చేయలేకపోయారు? పైకెళ్ళి నువ్వే ఏ డిపార్టుమెంటు వాళ్ళనైనా అడిగి విను నా గురించి ఏం చెప్తారో. నేను ఏ డిపార్టుమెంటులోనైనా ఇలా అడుగుపెడితే ముందు కూర్చోబెట్టి టీ తెప్పించి తర్వాత మాట్లాడతారు. ‘ఏం పుణ్యం చేసుకున్నాం సార్ ఇవాళ’ అన్నట్టు రిసీవ్ చేసుకుంటారు. నా పేరు పలికితే పనులు చేసిపెట్టే మనుషులున్నారు పైన. ఆఖరికి సార్ కూడా ఆయనింట్లో ఏదైనా ఫంక్షనుంటే ఫస్టుకంట ఇన్విటేషనొచ్చేది నాకు. ఏవనుకుంటున్నావ్… ఈ సీట్లో కూర్చుని గచ్చకాయలాడుకున్నా ననుకున్నావా ఇన్నేళ్ళూని? ఇదిగో ఇదే మొదటిసారీ ఆఖరుసారీని చెప్పటం. నువ్వుంటే ఈ సీట్లో ఉంటావు. లేకపోతే సీటు సర్దుకుని ఇంటికెళిపోతావు. రెండే దార్లు.”

అప్పటికి కాస్త ఆవేశం తగ్గి గొంతు కాస్త అనునయంగా మార్చి మాట్లాడారు. “కాదయ్యా, నీకు ఇంతకన్నా మంచి డిపార్టుమెంటూ, ఇంతకన్నా మంచి కొలీగ్సూ అసలు వేరే ఎక్కడన్నా దొరుకుతార నుకుంటున్నావా? ఇదే పని నువ్వింకెక్కడైనా చేసుంటే అప్పుడు తెలిసొచ్చును నీకు. నలుగురు మంచోళ్ళ మధ్యన మంచిగా ఉంటానికేంటయ్యా నీకు బాధ? ఆ…? కూర్చో యింక,” అని తన సీటు దగ్గరికి నడిచారు.

నాకైతే తుఫాను వెలిసినట్టే అనిపించింది. ఆయన సీట్లోకెళ్ళి కూర్చున్నాకా కూడా ఎవరం ఏం మాట్లాడలేదు. సీనియరసిస్టెంటు గారే కాసేపటి కదిలించారు, “జడిపించేహేరు సార్ మొత్తానికి,” అంటూను. “ఆయన అప్పుడపుడూ అయినా అలా విశ్వరూపం చూపిత్తేనేనండీ, మనవిలా ఉండగలిగేది,” అన్నాను నేను.

హెడ్ గుమాస్తా గారు మురిపెంగా నవ్వుతూ అన్నారు, “నన్నెవరూ గిల్లనంతవరకే నండీ,” అని.

* * *

ఆ రోజు రాత్రే ఒక విషయం జరిగింది. నేను ఆ రోజు సెకండ్ షో సినిమాకి వెళ్ళాను. ఆ ఎదవ థియేటరు ఊరంతటికీ చివార్న ఉండేది. బూతుబొమ్మలు తెచ్చేస్తూ ఉంటారు ఎక్కువగా. కానీ ఈసారి పాత సినిమా మంచిది ఒకటి తెచ్చేరు. పాటలు బాగుంటాయని వెళ్ళాను. జనం వచ్చిందే తక్కువ. వచ్చిన కొద్దిమందీ సినిమా ఇలా వదలగానే సైకిళ్ళెక్కి ఇట్టే మాయమైపోయారు. రిక్షాలు కూడా లేవు. నేను అప్పుడికే ప్రింటు బాలేని సినిమాకి ఎందుకొచ్చాంరా దేవుడా అనుకుంటున్నాను. ఇప్పుడు నడిచిపోయే కష్టం ముందుండే సరికి ఇంకా నీరసం వచ్చేసింది. సరే, బాట్రీ లైటు ఊపుకుంటూ నడిచి వెళ్తున్నాను రోడ్డు వారని. ఊళ్ళోకి వచ్చేసి, ఒక వీధిలో పోతే కుక్కలుంటాయని గుర్తొచ్చి, ఆ పక్క వీధిలోకి మళ్ళాను. అది మొత్తం ఊరికే చెడ్డపేరు తెచ్చిన వీధి. అడుగుపెడితే ఎవరూ లేరన్నట్టే అనిపించింది కానీ, కాస్త దూరం నడిచేసరికి ఏదో అలికిడి తెలిసింది. ఒకే ఒక్క వీధిలైటు ఆ చివర కనపడుతుంటే బాట్రీ లైటు ఆపేసి వడివడిగా నడుస్తుంటే, “ఓసార్ ఏవండీ జూనియరు గారు ఆగండాగండి” అని గట్టిగా వినిపించింది.

వెనక్కి తిరిగి చూస్తే ఓ ఇంటి అరుగు మీద నవారు మంచం తడికెలాగా అడ్డం నిలబెట్టి ఉంది. దాని వెనక నుంచి పంచె అంచులు చేతుల్లో ఊపుకుంటూ వీధిలోకి అడుగుపెడుతున్నాడో మనిషి. నవారు మంచం వెనక ఏవో నీడలు మాట్లాడుకుంటున్నాయి గుడ్డిదీపం వెలుగులో. ఒక నీడేదో గట్టిగా మాట్లాడింది కూడా. దానికి జవాబుగా “రేయ్ నా గ్లాసుగానీ, ముక్కలుగానీ కదిపినట్టు తెలిసిందో…” అని వెనక్కి వేలు ఊపుతున్నాడు టైపిస్టు. నా ముందుకొచ్చి నిలబడ్డాకా గుర్తు పట్టగలిగాను అతని గొంతు కానీ, వాలకం కానీ.

“నమస్తే సార్… ఇయ్యేళప్పుడు ఈ వీధమ్మటా ఎల్తన్నారు. ఆఁ ఆఁ…!” అని ఆరా తీస్తున్నట్టు వెకిలిగా నవ్వుతున్నాడు.

అసలు ఆ మనిషి అలా నవ్వగలడని, అలా మాట్లాడగలడని నేనెప్పుడూ ఊహించలేదు. సినిమా నుంచి వస్తున్నానని చెప్పాను.

“అవునా, సరేమరి పదండి మీరొక్కళ్ళూ ఒంటరిగా ఎల్లగలరా. ఉండండి ఆ లైటు దాకా దింపేహొత్తాను. అసల్రోజులేం మంచిగా లేవు,” అని కికిక్కీ మని నవ్వుతూ వాసన కొడ్తున్న వంటితో నా భుజం చుట్టూ చెయ్యి వేసాడు.

నేను విదిలించుకున్నాను. “బాగా ఎక్కినట్టుంది” అన్నాను.

“అయ్యో అదేంటండీ, మనం మనం ఫేమిలీ కదా. మరి ఏదో ఫ్రెండ్లీగా చెయ్యేస్తే తీసేస్తన్నారేంటి?” అన్నాడు.

“ఆలస్యం అయింది కదా. ఇంతకీ మీ ఇల్లు ఇక్కడేనా,” అన్నాను పొరబాట్న.

“ఆ ఇక్కడే. ఈ వీధి వీధంతా మా ఇల్లే. చాలామంది పెళ్లాలున్నారిక్కడ నాకు. మొన్నా లంజొడుకు అన్నాడు కదా… సెకండ్ ఫేమిలీ మైంటైన్ చేస్తనావా అని. థర్డ్ ఫోర్తూ కూడా ఉన్నాయిక్కడ. రండి పరిచయం చేస్తాను,” అని చెయ్యి పట్టుకుని లాగబోయాడు.

“వద్దులెండి. పొద్దున్న కలుద్దాం,” అని నేను వెనక్కి తిరిగి నడిచాను.

అయినా మళ్ళీ వెనక నుంచి వచ్చి చేయేసి మీద వాలిపోతూ వెంట అడుగులేస్తున్నాడు. “కాదండీ నాకోటి అర్థం కాకడుగుతున్నా చెప్పండి. మీరంతా ఎందుకు ఉంచుకున్న ముండల్లాగా ఎప్పుడూ ఆ హెడ్ గుమాస్తాని పిసుకుతూ ఉంటారు” అంటున్నాడు.

నేను బలం కూడదీసుకుని భుజం చుట్టూ కొండ చిలువలాగా చుట్టుకున్న అతని చెయ్యి విప్పదీసి పక్కకి విసిరేసాను. ఆ విసురుకి అంత మనిషీ, పైగా తాగున్నాడేమో, నిలదొక్కుకోలేక లుంగీ తొక్కుకుని తూలి ముందుకి పడ్డాడు మోకాళ్ళ మీద.

ఓ క్షణం ఆగి లేపుదామా అనుకున్నాను కానీ మళ్ళీ ఎందుకులెమ్మని తిరిగి నడిచాను.

వెనక నుంచి అతని అరుపులు వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. రేయ్ కొజ్జా నాకొడకా ఆగరా నువ్వలాగ. మీరూ మీ బతుకులూ… త్ఫూ! ఒక్కొక్కడి బాగోతం తెలుసు నాకు. ఏఁ నాకు హెడ్డాఫీసు ఎడ్రస్ తెలీదనుకుంటున్నారా ఏంట్రా? ఎక్కడికి ఏం రాయాలో, ఎలా రాస్తే మీకు తగలాల్సిన చోట తగులుద్దో నాకు బాగా తెల్సురా,” అని లేచి వెనకాల నడుస్తూ అరుస్తున్నాడు. ఇందాక అతను దిగొచ్చిన ఇంటి నుంచీ ఇంకెవరో మనుషులు వీధిలోకి వస్తూ నీడల్లాగా కనిపిస్తున్నారు. నాకు భయమేసి కాళ్ళ సత్తువ కొద్దీ పరిగెట్టేను.

అతను ఓ చోట ఆగి పోయి విరగబడి నవ్వుతున్నాడు, “రేయ్, కుచ్చిళ్ళు జారిపోతాయేమో నెమ్మదిగా పరిగెట్టు…” అంటూని.

ఇంటికెలా వచ్చానో, తలుపు తీసానో, గెడ వేసానో ఏం చేసానో, కాస్త నిమ్మళించేసరికి మంచం మీద ఉన్నాను. తర్వాత కూడా నిద్ర పట్టలేదు. ఆలోచనలు బుర్రంతా పిచ్చి గీతల్లా పాకేస్తున్నాయి. ఏం చేయబోతున్నాడు, ఏం జరగబోతుంది… ఏవో పిచ్చి భయాల్తోని ఎప్పటికోగానీ నిద్ర పట్టలేదు.

* * *

పొద్దున్న లేచిన వెంట్నే హెడ్ గుమాస్తా గారి ఇంటికి వెళ్లాను. ఎందుకో జరిగింది ఆయన చెవిన వేస్తే మంచిదనిపించింది. ఆయనప్పుడే ఆసనాలవీ పూర్తి చేసుకుని పేపరు చదువుకుంటున్నాడు. “రండ్రండ”ని కటకటాల గదిలో కూర్చోబెట్టి టీ ఇప్పించి విషయం అడిగాడు.

నేను రాత్రి జరిగిందంతా పూసగుచ్చినట్టు చెప్పాను. ఆయన పడక్కుర్చీలో వెనక్కి వాలి చూపుడు వేలి చివర్న బొటన వేలు అలవాటుగా తిప్పుకుంటూ, కాళ్లాడిస్తూ అంతా విన్నారు. కాసేపటికి వినాల్సిందంతా విన్నాకా గడప వైపు ఎండలోకి పరాగ్గా చూస్తూ ఏదో ఆలోచించుకుంటూ కూర్చున్నారు. “ఓ పని చేయండి”అనేదో చెప్పబోయి, మళ్ళీ “సర్లే మీరొద్దు లెండి నేం చూసుకుంటాను,” అన్నారు. నేను సెలవు పుచ్చుకుని వచ్చేశాను.

* * *

ఆఫీసుకి ఏం జరుగుతుందా అని కాస్త కుతూహలం, కాస్త జంకుతోనే వెళ్లాను. టైపిస్టు ఇంకా రాలేదు. హెడ్ గుమాస్తా గారూ, సీనియరసిస్టెంటుగారూ ఉన్నారు. అంతా మామూలుగానే ఉంది. విష్ చేసి కూర్చుని పని మొదలుపెట్టాను.

మా ఆఫీసు బ్రిటీషు వాళ్ళ కాలంలో కట్టింది. అపుడు దొరలు నేరుగా లోపలికి గుర్రాలేసుకుని వచ్చేందుకు వీలుగా ద్వారబంధాలు అంతెత్తున కట్టారంట. అంతెత్తు గుమ్మంలోంచీ టైపిస్టు వస్తుంటే ఒక మనిషి గుర్రం మీద కూర్చున్నంత ఎత్తున్న ఆకారం వస్తున్నట్టే ఉండేది, అతను ఎంత గూనిగా, చేతులు వేలాడేసుకుని నడిచినా గానీ. అతను లోపలికి వచ్చేటప్పుడు ఎవర్నీ విష్ చేయలేదు. నా వైపైతే అసలు చూడను కూడా చూడలేదు. నిన్న రాత్రి వాలకానికీ ఇవాళ ఈ మనిషికీ అసల సంబంధమే లేదు.

కాసేపటికి హెడ్ గుమాస్తా గారు, “ఏవయ్యా, మొన్న కొట్టిపెట్టమన్నాను సర్వే రిజిస్టరు, ఇలా పట్రా?” అన్నారు.

టైపిస్టు లేచి పేపర్లు తీసుకుని హెడ్ గుమాస్తాగారి టేబిల్ దగ్గరికి వెళ్ళాడు.

ఆయన పేపర్లు కాసేపు తిప్పి చూశారు. “మధ్యమధ్య ఖాళీలు ఇయ్యెవడు నింపుతాడు?”

“నెంబర్లూ, కొలతలూ వేయాలి సార్. అయి వేరే ఫైల్లో ఉన్నాయి” అన్నాడు.

“అదే, ఆ వేరే ఫైల్లోంచి ఎవడు తెచ్చి నింఫుతాడని?”

“తర్వాత పెన్నుతో నింపుదామని…”

హెడ్ గుమాస్తా గారు ఒక్కసారి పేపర్లన్నీ అతనికి తగిలేలా విసిరేశారు. “నీకు ఫైలు నిన్ననగా ఇవ్వమన్నాను. ఈ రోజుక్కూడా సగం సగమే అయ్యింది. ఏం, ఇవి కొట్టేటప్పుడే పాత ఫైలు పక్కనపెట్టుకుని ఆ నెంబర్లు కూడా కొట్టలేవా?”

అతను కిందపడిన పేపర్ల వంక కూడా చూడకుండా అలాగే హెడ్ గుమాస్తా వైపు చూస్తున్నాడు, చేతులలాగే వేలాడేసుకుని.

“మాటంటే కోపం వచ్చేస్తుంది, బుసలు కొట్టేస్తున్నావు. మరి అలాంటప్పుడు పని సరిగ్గా చేయీ..!”

“మణిని అడిగేనండి ఫైలు. రికార్డు రూంలో ఉంది తెచ్చుకోమన్నాడు.”

“అయితే?”

“అది నా పని కాదు కద సార్.”

“ఏదెవరి పనో నేను డిసైడ్ చేస్తాను ఇక్కడ, అందుకే ఉంది.”

“కాదండీ, ఫైల్ తెచ్చియ్యాల్సిన అటెండర్ని అంటం మానేసి నన్నెందుకు అడుగుతున్నారో అర్థం కావటం లేదు…”

సీనియరసిస్టెంటుగారు మధ్యలో కల్పించుకున్నారు, “ఎందుకండీ మాటకి మాట సమాధానం… రండి నేను చూపిస్తాను ఆ ఫైలు,” అని లేచారు.

అతను వంగలేనట్టు వంగి పేపర్లన్నీ ఏరి ఒజ్జిపెట్టుకున్నాడు. రికార్డు రూం వైపు నడిచాడు. సీనియరసిస్టెంటు గారు కూడా అతని వెనక వెళ్లారు.

వాళ్ళిద్దరూ అలా లోపలికి వెళ్ళారో లేదో, ఉన్నట్టుండి మణి పక్క గుమ్మంలోంచి వచ్చి తిన్నగా రికార్డు రూం లోకి దూసుకుపోయాడు. రికార్డు రూం తలుపు దబ్బున మూసుకుపోవటం, లోపల్నుంచి పెద్ద శబ్దాలూ, అరుపులూ వినపడటం వెంటవెంటనే జరిగిపోయాయి.

నా కాళ్ళు విపరీతంగా ఒణికి కదల్లకపోయాను. హెడ్ గుమాస్తా గారు నా వైపు చూసి భరోసాగా నవ్వేరు. ఎప్పుడో గాని ఆయన అలా నవ్వటం నేను చూడలేదు. లోపల ఏదో పడిపోయిన శబ్దం వినిపించింది. అప్పుడు లేచారు హెడ్ గుమాస్తా గారు. వళ్ళోని అట్టనీ, ఫైలునీ జాగ్రత్తగా తీసి టేబిలు మీద పెట్టి, కాయితాలు ఎగిరిపోకుండా రూళ్ళ కర్ర తీసి ఒత్తుపెట్టి, పొట్టకింద కాటన్ చొక్కా మడతలు నింపాదిగా సాఫు చేసుకుని, రికార్డు రూం వైపు నడిచారు.

* * *

ఆయన కూడా రికార్డు రూంలోకి వెళ్ళిపోయాకా హాల్లో నేనొక్కడ్నే మిగిలాను. బల్లల మీద కాయితాల గాలికి కదులుతున్నాయి. కిటికీ రెక్క కొట్టుకుంటోంది. అది తెరుచుకున్నప్పుడు బయట రావిచెట్టు ఆకులు ఎండలో కనిపిస్తున్నాయి. నా గుండె అదురు కాస్త తగ్గింది.

లోపల చప్పుళ్ళు తగ్గాయి. ఇక సత్తువ తెచ్చుకుని లేచాను. రికార్డు రూం బరువైన తలుపు లోపలకి తోస్తే లోపల్నించి సీనియరసిస్టెంటుగారి ముఖం తొంగి చూసింది.

“ఏంటిసార్, ఏమవుతుంది,” అన్నాన్నేను కంగారుగా.

ఆయన చిన్నగా నవ్వి, సరే రండి అన్నట్టు చేత్తో సైగ చేసి తలుపు వారగా తెరిచారు. వెళ్ళాను.

లోపల ఒక పెద్ద ఫైళ్ళ చెక్క అల్మరా మొత్తం ఓ పక్కకి ఒరిగిపోయి ఉంది. టైపిస్టు గోడకి ఆనుకుని కూలబడిపోయున్నాడు. మణి అతని జుట్టు పట్టుకుని కిందకీ పైకీ గుంజుతున్నాడు. హెడ్ గుమాస్తా గారు అతని ముందు అడ్డంగా నిల్చుని చేతులు నడుం మీద ఆన్చి, “నీయ్యమ్మా లంఝకొడకా… నీదసలు మనిషిపుట్టుకేనారా, మనిషివేనా నువ్వసలు” అని తిడుతున్నారు. సీనియరసిస్టెంటు గారు తలుపు వేసేసి నా పక్కకి వచ్చి నిల్చున్నారు. నేను ఆయన వైపు చూసేసరికి నవ్వుతూ చేతులు ఒరాంగుటాన్ లాగా పెట్టి పక్కలకి ఊగినట్టు నడుస్తూ టైపిస్టు ముందుకెళ్లాడు.

టైపిస్టు లేవటానికి ప్రయత్నం చేస్తుండటంతో మణి తన మోకాలు అతని మెడ మీద వేసి ఇంకా కిందకి నొక్కుతున్నాడు. టైపిస్టు ఒక్కసారిగా వికృతంగా అరుపుల్లాగా ఏడవటం మొదలుపెట్టాడు. అతని ఏడుపు మొహాన్ని మాకు చూపించటానికి మణి జుట్టుతో అతని తల వెనక్కి వంచాడు.

టైపిస్టు ముఖమంతా చెమట్లూ, కన్నీళ్ళూ, పెదాల్దగ్గిర రక్తంతో కలిసిపోయి బందబందగా వుంది. గొంతుకాయ పైకీ కిందకీ కదుల్తోంది.

ఎలాగో బలమంతా కూడదీసుకుని దిగ్గున లేచాడు. మీదకు రాబోతున్న సీనియరసిస్టెంటు గారిని గెంటేసి తలుపువైపు పరిగెత్తాడు నా పక్కనుంచి.

నాకు అంత బలం ఎలా వచ్చిందో నాకే తెలీదు- అప్పటికే నన్ను దాటిపోయిన అతని కాలర్ని వెనక నుంచి పట్టుకున్నాను. ఇంకో చెయ్యి మెడ చుట్టూ బంధం వేశాను. కానీ ఆ ఎద్దులాంటి మనిషి నన్నూ తనతో తలుపు దాకా లాక్కుపోయాడు. నా ఒక కాలు తలుపుకి తన్నిపెట్టి అతన్ని కింద పడేసాను. అతని వీపు మీంచి నేను పైకి లేస్తుంటే మణీ, సీనియరసిస్టెంటు గారూ, హెడ్ గుమాస్తా గారూ నా వైపు కదిలారు, మెచ్చుకోలుగా చూస్తూ.

1 comment:

  1. chaala engaging ga bagundhandhandi.

    'Hate' anoka Danish film chusaanu similar lines meedha.

    ReplyDelete